یکی از مهمترین پیامدهای حکومت صفوی در آغازه‌های سدۀ دهم یکپارچه‌سازی سرزمینی و بازگشت به مرزهای عصر ساسانی بود. به سخن دیگر گذار از وضعیت «ملوک طوایف» به «ممالک محروسه ایران» عمده‌ترین دستاورد عصر صفوی به شمار می‌رفت. به دنبال این وضعیت نهادهای دیوانی از جمله نهاد دارالانشاء سلطنتی نیز خود را با جغرافیای پهناور جدید منطبق نمودند. جستار پیش رو بر آن است تا با رهیافتی تاریخی- تحلیلی و با تمرکز بر ساختار درونی نهاد دارالانشاء به این مسئله بپردازد که این یکپارچه‌سازی سرزمینی همراه با جغرافیای پهناور ایران و تمرکز قدرت و اقتدار در مرکز حکومت چه تأثیری بر مناصب دیوانی و بویژه بر نهاد دارالانشاء برجای نهاد. یافته‌ها نشان داد که در این وضعیت تازه، افزون بر دگرگونی‌هایی که در نهاد دارالانشاء روی داد،  شماری از مناصب تازه پدیدار شد که بیش از آنکه دیوانی یا درباری بوده باشند، در سرشت خود دارای بار سرزمینی بوده و منطبق بر جغرافیای پهناور ایران آن روز بودند.