دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام ، firoozi@imamreza.ac.ir
چکیده: (19 مشاهده)
آیه «النَّبِیُّ أَوْلَی بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ» از آیات بنیادین در تبیین ولایت پیامبر(ص) است. برخلاف پژوهشهای پیشین که عمدتاً با رویکرد تفسیری و کلامی به این آیه نگریستهاند، تحقیق حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و تحلیل محتوای کیفی، پیامدهای اجتماعی و روانشناختی تحقق ولایت نبوی را در سه سطح واکاوی میکند. یافتهها نشان میدهد ولایت پیامبر(ص) در سطح خرد، موجب انسجام هویت و شکلگیری دینداری درونیشده میشود. در سطح میانه، از طریق ایجاد دلبستگی ایمن و پیوند عاطفی پدرانه، انسجام گروهی و یادگیری اجتماعی را تقویت میکند و در سطح کلان، با تبدیل وفاداریهای قبیلهای به ایمانی، بنیان اقتدار مشروع، سرمایه اجتماعی و نظم سیاسی-حقوقی جامعه اسلامی را شکل میدهد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که این آیه الگویی یکپارچه از زیست جمعی دینی ارائه میدهد که میتواند مبنایی نظری برای مطالعات اجتماعی قرآن و پژوهشهای میدانی فراهم آورد.