[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
اطلاعات نشریه::
آرشیو مجله و مقالات::
برای نویسندگان::
برای داوران::
ثبت نام و اشتراک::
تماس با ما::
تسهیلات پایگاه::
بایگانی مقالات زیر چاپ::
آمارنشریه::
مقالات در دست چاپ::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
..............
مقالات منتشر شده: 471
نرخ پذیرش: 44.9
نرخ رد: 55.1
میانگین داوری: 149 روز
میانگین انتشار: 153 روز
..
نماد اعتماد الکترونیک
..
نشانی:
نام صاحب امتیاز: سیدهادی حسینی خامنه
نشانی: تهران- خیابان ولیعصر (عج)- خیابان شهید عباسپور- خیابان برادران- کوچه شهروز شرقی- پلاک 9
تلفن: 88676861
دورنگار: 88676860
..
:: دوره 17، شماره 67 - ( فصلنامه مطالعات تاریخ اسلام 1404 ) ::
جلد 17 شماره 67 صفحات 86-65 برگشت به فهرست نسخه ها
تأثیر منابع تاریخی بر تصویرسازی از شخصیت ابوطالب؛ مقایسه گزارشات یعقوبی و طبری
علی جلائیان اکبرنیا* ، علی حسین زاده
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم اسلامی رضوی و دانش‌آموخته حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران ، jalaeyan@razavi.ac.ir
چکیده:   (677 مشاهده)
شناخت جایگاه تاریخی ابوطالب و ارزیابی میزان حمایت و باورش از پیامبر(ص)، در گرو بررسی روایت‌های منابع کهن است. دو منبع مهم تاریخ‌نگاری اسلامی، یعنی تاریخ یعقوبی و طبری، گزارش‌هایی درباره مراحل زندگی ابوطالب ارائه کرده‌اند، اما نوع روایت، سطح تفصیل و زاویۀ دید این دو مورخ یکسان نیست. در پژوهش حاضر با رویکردی کتابخانه‌ای و نیز توصیفی‌- ‌تحلیلی، به مقایسۀ روایت‌های این آثار پرداخته شده و تلاش شده است تا نشان داده شود که اختلاف آنها در تصویرسازی، ناشی از تفاوت در شیوۀ تاریخ‌نگاری و انتخاب داده‌های روایی است. یعقوبی گزارشی مفصل همراه با نقل اشعار و خطبه‌های ابوطالب ارائه کرده که در مجموع تصویری فعال، حمایتی و نزدیک به پذیرش ایمانی از او ترسیم می‌کند. در مقابل، طبری گزارشی کوتاه‌تر و کمتر ناظر بر اقدامات عملی ابوطالب و عمدتاً فارغ از بحث اعتقادی او، عرضه کرده است. مقایسۀ این دو روایت می‌تواند در بازخوانی تاریخی جایگاه ابوطالب و تحلیل تفاوت‌های رویکردی دو مورخ تأثیرگذار راهگشا باشد.
 
واژه‌های کلیدی: ایمان ابوطالب، خطبه های ابوطالب، پیامبر اعظم، تاریخ یعقوبی، تاریخ طبری
متن کامل [PDF 475 kb]   (73 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تاریخ اسلام/تاریخ صدر اسلام
دریافت: 1404/2/22 | ویرایش نهایی: 1405/3/31 | پذیرش: 1404/8/10 | انتشار: 1404/12/10 | انتشار الکترونیک: 1404/12/10
فهرست منابع
1. ابن‌اسحاق، محمد (1368)، سیره ابن‌اسحاق، تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
2. ابن‌سعد، محمد (١٤١٠ق)، طبقات الکبری، ج1، بيروت: دار الكتب العلمية.
3. ابن‌هشام (1424ق)، السيرة النبوية، ج1، بیروت: دارالفکر.
4. بخاری، محمد (١٣١١ق)، صحیح البخاری، ج8، بولاق مصر: سلطانية، چاپخانه الكبرى الأميرية.
5. بلاذری، احمد (1939م)، انساب الاشراف، ج1، دمشق: دار اليقظة العربية.
6. زمخشری، جارالله (1412ق)، ربیع الابرار و نصوص الاخیار، ج5، بیروت: مؤسسة الاعلمی.
7. سالاری شادی، علی و محمد خرم کشاورز (تابستان 1392)، «بررسی مناسبات متوکل خلیفه عباسی با علویان»، مطالعات تاریخ اسلام، س5، ش17، صص67-92.
8. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1053388/
9. طبرسی، فضل‌بن حسن (1390ق‏)، إعلام الورى بأعلام الهدى‏، تهران: اسلامیه.
10. طبری، محمد (1413ق)، تاریخ الأمم و الملوک، ج2، بیروت: مؤسسة عزالدین.
11. ....................... (1353ش)، تاریخ الرسل و الملوک، ترجمۀ ابولقاسم پاینده، ج2، 3، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
12. عزیزی، حسین (بهار 1391)، «ابن‌واضح یعقوبی و آثار او در میراث مکتوب»، پژوهش‌نامه تاریخی، ش1، صص77-94. https://jhr.ui.ac.ir/article_16565.html
13. عسکری، ابوهلال (1408ق)، الاوائل، جده: دارالبشیر.
14. فاضل صدری، محمد (1388)، «محمدبن جریر طبری»، مجموعه مقالات همایش نخبگان فرهنگی، خودباوری در فرهنگ اسلام و ایران، گلستان.
15. قلقشندی احمد (1407ق)، صبح الاعشی فی صناعة الانشاء، ج1، بیروت: دارالکتب العلمية.
16. کراجکی، محمد (1410ق)، کنز الفوائد، ج1، قم: دارالذخائر. ‏
17. کلینی، محمد (1407ق‏)، الکافی، ج1، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
18. المبرد، محمد (1421ق)، الفاضل، قاهره: دارالکتب المصریه، چ3.
19. محمدبیگی، سپیده (پاییز 1398)، «بررسی و نقد روش تاریخ‌نگاری یعقوبی (مطالعه موردی تاریخ یعقوبی)»، پژوهش‌نامه تاریخ سیاست و رسانه، ش3، صص321-343.
20. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1543875/
21. محمدی، حسن (تابستان 1398)، «نقد و بررسی روایت تهاجم نظامی تبابعه به ایران تا مرزهای تبّت و چین در عصر قباد اول ساسانی با تکیه بر روایت طبری»، مطالعات تاریخ اسلام، س11، ش41، صص 133-154. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1544456/
22. محمودی، جلال (زمستان 1393)، «روش تاریخ‌نگاری محمدبن جریر طبری (پیوند تاریخ و حدیث)»، مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)، ش38، صص32-42.
23. https://ensani.ir/file/download/article/
24. معافی، ابوالفرج (1426ق)، الجلیس الصالح الکافی و الانیس الناصح الشافی، بیروت: دارالکتب العلمية.
25. نورالهی، سید محمد (1385)، «بررسی و نقد دیدگاه و روش طبری در تاریخ‌ نسبت به اهل بیت(ع)»، مجله علوم اسلامی، ش4، صص 87-104. https://mighatemehr.ir/fa
26. یعقوبی، احمد (1387ش)، تاریخ الیعقوبی، ج2، قم: دار الزهراء.
27. .................... (1413ق)، تاریخ الیعقوبی، ج1، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
28. .................... (1362ش)، تاریخ یعقوبی، ترجمۀ محمدابراهیم آیتی، ج1، تهران: علمی و فرهنگی، چ3.
29. References (Transliterated)
30. Ibn Isḥāq, Muḥammad. (1368 Sh). Sīrat Ibn Isḥāq. Tehran: Daftar-e Moṭāleʿāt-e Tārīkh va Maʿāref-e Eslāmī. [In Persian]
31. Ibn Saʿd, Muḥammad. (1410 AH). al-Ṭabaqāt al-Kubrā, vol. 1. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya. [In Persian]
32. Ibn Hishām, ʿAbd al-Malik. (1424 AH). al-Sīra al-Nabawiyya, vol. 1. Beirut: Dār al-Fikr. [In Persian]
33. al-Bukhārī, Muḥammad b. Ismāʿīl. (1311 AH). Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, vol. 8. Bulaq, Egypt: al-Maṭbaʿa al-Kubrā al-Amīriyya (al-Sulṭāniyya). [In Persian]
34. al-Balādhurī, Aḥmad b. Yaḥyā. (1939). Ansāb al-Ashrāf, vol. 1. Damascus: Dār al-Yaqẓa al-ʿArabiyya. [In Persian]
35. al-Zamakhsharī, Jār Allāh Maḥmūd. (1412 AH). Rabīʿ al-Abrār wa Nuṣūṣ al-Akhyār, vol. 5. Beirut: Muʾassasat al-Aʿlamī. [In Persian]
36. Sālārī Shādī, ʿAlī; Khorram Keshāvarz, Moḥammad. (Summer 2013). "Barrasi-ye Monāsebāt-e Motavakkel Khalife-ye ʿAbbāsī bā ʿAlaviyān." Motāleʿāt-e Tārīkh-e Eslām, vol. 5, no. 17, pp. 67-92. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1053388 [In Persian]
37. Ṭabarsī, Faḍl b. Ḥasan. (1390 AH). Iʿlām al-Warā bi-Aʿlām al-Hudā. Tehran: Eslāmiyya. [In Persian]
38. al-Ṭabarī, Muḥammad b. Jarīr. (1413 AH). Tārīkh al-Umam wa al-Mulūk, vol. 2. Beirut: Muʾassasat ʿIzz al-Dīn. [In Persian]
39. al-Ṭabarī, Muḥammad b. Jarīr. (1353 Sh). Tārīkh al-Rusul wa al-Mulūk. Translated by Abolqāsem Pāyandeh, vols. 2-3. Tehran: Bonyād-e Farhang-e Īrān. [In Persian]
40. ʿAzīzī, Ḥosayn. (Spring 2012). "Ibn Wāḍeḥ Yaʿqūbī va Āthār-e ū dar Mīrāth-e Maktūb." Pazhūhesh-nāme-ye Tārīkhī, no. 1, pp. 77-94. https://jhr.ui.ac.ir/article_16565.html
41. [In Persian]
42. al-ʿAskarī, Abū Hilāl Ḥasan b. ʿAbd Allāh. (1408 AH). al-Awāʾil. Jeddah: Dār al-Bashīr. [In Persian]
43. Fāżel Ṣadrī, Moḥammad. (2009). "Moḥammad b. Jarīr al-Ṭabarī." In: Ketāb-e Maqālāt-e Hamāyesh-e Nokhbegān-e Farhangī: Khod-bāvarī dar Farhang-e Eslām va Īrān. Golestān. [In Persian]
44. Qalqashandī, Aḥmad b. ʿAlī. (1407 AH). Ṣubḥ al-Aʿshā fī Ṣināʿat al-Inshāʾ, vol. 1. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya. [In Persian]
45. Karājkī, Muḥammad b. ʿAlī. (1410 AH). Kanz al-Fawāʾid, vol. 1. Qom: Dār al-Dhakhāʾir. [In Persian]
46. al-Kulaynī, Muḥammad b. Yaʿqūb. (1407 AH). al-Kāfī, vol. 1. Tehran: Dār al-Kutub al-Islāmiyya. [In Persian]
47. al-Mubarrad, Muḥammad b. Yazīd. (1421 AH). al-Fāḍil. Cairo: Dār al-Kutub al-Miṣriyya, 3rd ed. [In Persian]
48. Moḥammadbīgī, Sepīdeh. (Autumn 2019). "Barrasi va Naqd-e Ravesh-e Tārīkh-negārī-ye Yaʿqūbī (Moṭāleʿe-ye Moredī: Tārīkh-e Yaʿqūbī)." Pazhūhesh-nāme-ye Tārīkh-e Sīāsat va Resāneh, no. 3, pp. 321-343. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1543875 [In Persian]
49. Moḥammadī, Ḥasan. (Summer 2019). "Naqd va Barrasi-ye Revāyat-e Tahājom-e Neẓāmī-ye Tabābiʿa be Īrān tā Marzhā-ye Tibet va Chīn dar ʿAṣr-e Qobād-e Aval-e Sāsānī bā Tekye bar Revāyat-e Ṭabarī." Motāleʿāt-e Tārīkh-e Eslām, vol. 11, no. 41, pp. 133-154.
50. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1544456 [In Persian]
51. Maḥmūdī, Jalāl. (Winter 2015). "Ravesh-e Tārīkh-negārī-ye Moḥammad b. Jarīr al-Ṭabarī (Peyvand-e Tārīkh va Ḥadīth)." Motāleʿāt-e Taqrībī Mazāheb-e Eslāmī, no. 38, pp. 32-42.
52. https://ensani.ir/file/download/article/ [In Persian]
53. Muʿāfī, Abū al-Faraj. (1426 AH). al-Jalīs al-Ṣāliḥ al-Kāfī wa al-Anīs al-Nāṣiḥ al-Shāfī. Beirut: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyya. [In Persian]
54. Nūrāllāhī, Seyyed Moḥammad. (2006). "Barrasi va Naqd-e Dīdgāh va Ravesh-e Ṭabarī dar Tārīkh Nesbat be Ahl al-Bayt (ʿa)." Majalle-ye ʿUlūm-e Eslāmī, No. 4, pp. 87-104.
55. https://mighatemehr.ir/fa [In Persian]
56. al-Yaʿqūbī, Aḥmad b. Abī Yaʿqūb. (2008). Tārīkh al-Yaʿqūbī, vol. 2. Qom: Dār al-Zahrāʾ. [In Persian]
57. al-Yaʿqūbī, Aḥmad b. Abī Yaʿqūb. (1413 AH). Tārīkh al-Yaʿqūbī, vol. 1. Beirut: Muʾassasat al-Aʿlamī li-l-Maṭbūʿāt. [In Persian]
58. al-Yaʿqūbī, Aḥmad b. Abī Yaʿqūb. (1362 Sh). Tārīkh-e Yaʿqūbī. Translated by Moḥammad-Ebrāhīm Āyatī, vol. 1. Tehran: ʿElmī va Farhangī, 3rd ed. [In Persian]
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

hAli Hossein Zadeh A, Hossein Zadeh A. The Influence of Historical Sources on the Portrayal of Abū Ṭālib’s Character: A Comparison of the Narratives of Yaʿqūbī and Ṭabarī. مطالعات تاریخ اسلام 2026; 17 (67) :65-86
URL: http://journal.pte.ac.ir/article-1-1223-fa.html

جلائیان اکبرنیا علی، حسین زاده علی. تأثیر منابع تاریخی بر تصویرسازی از شخصیت ابوطالب؛ مقایسه گزارشات یعقوبی و طبری. فصلنامه مطالعات تاریخ اسلام. 1404; 17 (67) :65-86

URL: http://journal.pte.ac.ir/article-1-1223-fa.html



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 17، شماره 67 - ( فصلنامه مطالعات تاریخ اسلام 1404 ) برگشت به فهرست نسخه ها
پژوهشكده تاريخ اسلام، فصلنامه مطالعات تاریخ اسلام A Quarterly Journal of Historical Studies of Islam
Persian site map - English site map - Created in 0.16 seconds with 43 queries by YEKTAWEB 4745