fa تطور مفهوم علم در گذر از عصر جاهلی به عصر نبوّت تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research مهمترین نقطه عطف تطور مفهومی علم در تاریخ عرب را می توان گذر از عصر<br> جاهلی به عصر نبوی دانست. درواقع دین جدید که در مدینه بنیان یافت، نیازمند علم جدید بود تا<br> به آن مشروعیت بخشد و البته این تحول درگذر از جامعهای بتپرست به جامعه ای توحیدی رخ<br> داد. ازاین رو مفهوم علم نیز دقیقاً در جهت همین دو ویژگی بارز این دو جامعه قبیله گرا و ایمان ی<br> تغییر یافت. مهمترین منابع موجود برای بررسی چنین تحولی، قرآن و اشعار منسوب به عصر<br> جاهلیتاند که ضمن بررسی محتوایی آن ها میتوان تطور مفهومی علم را در این دو دوره تا حد<br> زیادی تبیین کرد. با بررسی اشعار و روایات برجای مانده درباره این اشعار، میتوان چنین ن تیجه -<br> گیری کرد که عرب جاهلی چهار موضوع را علم میشمرد و بر مبنای برخی روایات، صاحب<br> این علوم را علّامه میدانست: 1. ایامالعرب؛ 2. ادبیات منثور عربی؛ 3. شعر؛ 4. انساب عرب؛ اما<br> پیامبر اکرم<br> (ص) درگذر از عصر جاهلی به عصر نبوی تنها دانشهایی را علم دانست که همسو با<br> اندیشههای توحیدی بود و غیر آن را ناشی از جهل برشمرد . درواقع با برداشتی کلی می توان<br> اتصاف آگاهیهای بشر به نیروی لایزال الهی را تولید علم مقدسی دانست که در عصر نبوی رخ<br> داد، دانشی که انسان میتواند از طریق چشم، گوش و دل، آن را کسب کند. در این دوره کتابت<br> بیش ازپیش موردتوجه قرار گرفت و مفهوم علم در جهت تفکری همگرا گسترش معنایی یافت .<br> این موضوعی است که بر اساس روش تبینی - تفهمی در این پژوهش مورد واکاوی قرار خواهد<br> گرفت. The most important milestone in the evolution of the concept of Science in Arab history is a transition from the age of ignorance to the prophetic era. In fact, the new religion that was founded in Medina required new science to legitimize it. This evolution occurred in transition from a pagan to monotheistic society. Hence the concept of Science changed exactly in line with the same two features of the clan-oriented and faith community. The main sources for the study of such a change are the Quran and the poems<br> attributed to the Age of Ignorance. Then by examining the content we would be able to explain the conceptual evolution of science in this duration.<br> By examining the extant poetry and relevant narratives about it, there seems that ignorant believed that sciences are collected in four subjects and the owner of these sciences should be called &lsquo;Allāmah. The four sciences are: 1- Wars (Ayyam ul-Arab) 2- Arabic prose literature 3- Poetry 4- Genealogy.<br> But the holy prophet (pbuh) believed that the only knowledge is the science that is in conformity with monotheism. He excludes the other sciences for they have come from ignorance. In fact, in an overview, the human acknowledgment to the eternal power of God<br> is a sacred science which occurred only in the prophetic era; a knowledge that could be obtained by eyes, ears and heart. In this period, Arab put more concern on Writing and the concept of science developed through the convergence of thoughts. This theme will be analyzed in this study on the base of explaining- understanding method. science,ignorance age,poetry, the era of the Prophet, the Qur'an, science,ignorance age,poetry, the era of the Prophet, the Qur'an 79 106 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-59&slc_lang=fa&sid=1 seyyed Ahmad Reza Khezri سید احمد رضا خضری ahmadkhezri@yahoo.com 10031947532846002190 10031947532846002190 Yes Theology faculty دانشگاه تهران Abdollah Farrahi عبدالله فرهی farrahi.as@gmail.com 10031947532846002191 10031947532846002191 No Theology faculty دانشگاه تهران