fa عباسیان و به‌کارگیری ذمیان: موانع نظری و نیاز عملی تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research <span dir="RTL"><span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">عباسیان پس از استقرار نظام خود کوشیدند تا از تجربه و مهارت اقوام مختلف قلمرو خویش بهره گیرند و اوضاع را به سمت روالمندی مدیریت کنند. در آن میان، شماری از اهل کتاب که با دولت اسلامی وارد پیمان شده بودند و به اهل ذمه شهرت داشتند، به حیث کاردانی و مهارت می‌توانستند در نظام اداری و دیوانی خلافت ایفای نقش کنند. دولت عباسی برای جذب و استخدام این عناصر با چه مانعی روبه‌رو بود و چگونه به حل آن مبادرت ورزید؟ یافته‌های این پژوهش که مبتنی بر روش توصیفی تحلیلی است، نشان می‌دهد که هر چند مخالفت فقیهان در به‌کارگیری ذمیان با نیاز عملی عباسیان در بهره‌برداری از تجارب این عناصر در تقابل بود، اما سرانجام خلفای عباسی با نادیده گرفتن آرای فقیهان، به جذب ذمیان در نظام اداری و دیوانی خود پرداختند تا هم از تجربه و کاردانی آنها بهره‌مند شوند و هم میدان را برای فقیهان در همه امور سیاسی باز نگذارند</span></span></span> After establishing their rule, the Abbasids tried to employ the skills and experiences of the people who lived in their territory after the victory. In these circumstances, there were some non-Muslims who made a treaty with the Islamic state under the title of Ahl al-Dimma, and was able play a role in the Abbasid Caliphate by their skills. Are there any obstacles for Abbasids to employ them for the administrative affairs? How could they resolve the obstacles? The Findings of the current research, which uses a descriptive and analytic method show that although the objects of the Islamic scholars for employing Dhimmis in administrative sections was in contradiction with the caliphate practical needs, the Abbasid caliphs ignored the scholars&rsquo; opinions and tried to employ them for benefitting from their skills and taking the political scene out of the hands of the scholars.&nbsp; اهل ذمه, عباسیان, فقیهان, قاعده نفی سبیل, وزارت Abbasids, Dhimmis, Scholars, Vizirate, Rule of negation of ways 167 184 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-23&slc_lang=fa&sid=1 Ali Nazemianfard علی ناظمیان فرد nazemian@um.ac.ir 1003194753284600293 1003194753284600293 Yes فردوسی مشهد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه تاریخ