fa تفکر عرفانی دیلمی و گذر جریان فکری تصوف از رویکرد زاهدانه به عاشقانه تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">تصوف عاشقانه در فرایند تکامل جریان کلی تصوف در اعتراض به زهد خالص و صوفیان زاهدنما به‌وجود آمد و در فرایند شکل‌گیری و گسترش خود از رابعه تا دیلمی با فراز و فرود روبه‌رو بود. اعدام حلاج ضربه مهمی بر پیکر جریان عرفان عاشقانه بود. اما مانع از پیگیری پیروانش از گسترش جریان تصوف نشد. دیلمی با نگارش <em>عطف الالف المألوف علی اللام المعطوف</em> گام مهمی در نظام‌مندی سنت عشق الهی برداشت. این مقاله به دنبال تبیین این مسئله است که تفکر دیلمی در فرایند تکامل عرفان عاشقانه و گذر تصوف از رویکرد زاهدانه به عاشقانه چه نقشی داشت؟ فرض این است که او با گردآوری سنت شفاهی، کتبی و نظام‌مند کردن عرفان عشق‌محور در تقریب عشق الهی و دنیایی کوشید. او نظریه عشق انسانی و الهی مدونی مطرح ساخت و عشق دنیایی را در طول عشق الهی مطرح کرد. می‌توان نظریه‌پردازی او را برون‌رفت از گسیختگی اخلاقی و اجتماعی سده چهارم و پنجم قمری تلقی کرد. </span></span><br> &nbsp; Passionate mysticism came to existence in the process of the general mysticism stream&rsquo;s evolution and in a protest to pure asceticism and pretentious mystics. It experiences lots of rises and falls in the course of its formation and expansion from Rabe&rsquo;eh to Deilami. Hallaj&rsquo;s execution was a shocking blow to the body of passionate mysticism, although it failed to prevent its followers from advancing the mysticism. By writing <em>Atf Al-Alf Al-ma&rsquo;aluf alallm al-Ma&rsquo;atuf</em>, Deilami took a great step towards systematization of the divine love tradition. The present paper is seeking to elucidate the issue that what role has Deilami&rsquo;s mindset played in the course of passionate mysticism&rsquo;s evolution and its transition from ascetic to passionate approach? It is generally assumed that he has largely succeeded in approximating the divine love and corporeal love through his compiling of verbal and written traditions and systematization of the love-driven mysticism. He proposed a codified theory regarding human love and divine amour and explained the worldly love parallel to the divine love. His theorization can be considered as some sort of leaving behind the ethical and social debauchery of the fourth and fifth hegira century.<br> <br> &nbsp;<br> <br clear="all" > &nbsp; ابوالحسن دیلمی, عشق الهی, عطف الالف المألوف علی اللام المعطوف, تصوف زاهدانه, تصوف عاشقانه, ابن‌خفیف شیرازی Abulhasan Deilami, divine love, Atf Al-Alf Al-ma’aluf alallm al-Ma’atuf, ascetic mysticism, passionate mysticism, Ibn Khafif Shirazi 153 182 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-44-1&slc_lang=fa&sid=1 Simin Ghorbanpor Dashtaki سیمین قربانپور دشتکی sima45g@gmail.com 1003194753284600801 1003194753284600801 No دانشکده ادبیات، تاریخ و زبان های خارجی Smaeil Hasanzadeh اسماعیل حسن زاده e.hasanzadeh@alzahra.ac.ir 1003194753284600802 1003194753284600802 Yes دانشکده ادبیات، تاریخ و زبان های خارجی، گروه تاریخ