fa تفاوت‌های زیست‌محیطی و ساختار شهری فسطاط و قاهره تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">چکیده: </span></span></strong><span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">فسطاط نخستین پایتخت اسلامی مصر است که در فاصله سال‌های 17 تا 20 هجری در کنار بابلیون با افراشته شدن چادرهای نظامیان فاتح مصر بنا نهاده شد. این کهن‌شهر اسلامی که ماهیت نظامی آن تا سالیان متمادی بر ساختارهای شهری‌اش سایه افکنده بود، به‌عنوان نخستین شهر اسلامی مصر مقر دارالحکومه و دارالاماره امرای مسلمان شد. تعجیل در انتخاب محل ساخت شهر و نیز ناآشنایی فاتحان مسلمان با فنون شهرسازی موجب شد تا فسطاط نتواند به‌عنوان شهری پایدار در تاریخ مصر مطرح شود، زیرا پس از ساخت قاهره معزیه به‌سرعت در شکوه آن مستحیل شد و به‌صورت یکی از محلات قدیم مصر در کنار پایتخت نوبنیاد فاطمیان به حیات خود ادامه داد. اینکه چرا فسطاط نتوانست در برابر قاهره معزیه موقعیت شهری خود را حفظ نماید به عوامل متعددی بسته است، اما عوامل ناکارآمدی زیست‌محیطی و عدم اتقان فضای کالبدی یا ساختار شهری آن موضوعی است که از حیطه پژوهش‌های متأخر بازمانده است. آنچه مقرر است این پژوهش متکی بر روش توصیفی با گردآوری اطلاعات از منابع تاریخی با روش تحلیلی استنتاجی به یافتن پاسخ آن نائل آید، طرح این پرسش اصلی است که علل تفاوت‌های زیست‌محیطی دو شهر فسطاط و قاهره معزیه به‌عنوان دو پایتخت همجوار در چیست؟ دستاورد پژوهش نشان داد که علت تفاوت‌های زیست‌محیطی و بدی اقلیم و آب‌وهوای نامناسب و بیماری‌خیز فسطاط در موقعیت جغرافیایی و فضای کالبدی نامناسب آن ناشی از برخی عوامل ثابت و متغیر بوده است که در نهایت به مانایی قاهره پایتخت خلافت شیعی فاطمیان و به تزلزل و ناکارآمدی فسطاط به‌عنوان شهری دائمی و مستحیل شدن آن در جغرافیای کلانشهر قاهره انجامید. <span style="color:black;"></span></span></span><br> &nbsp;<br> <strong><span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">&nbsp; &nbsp; &nbsp;</span></span></strong></div> Fostat, the first Islamic capital of Egypt, was founded in the years 17-20AH<br> along with Babelyon by raising tents of militaries as the conqueror of Egypt. This ancient<br> Islamic city that its military nature dominated over its urban structures for many years was<br> the first Islamic city and the capital of Egypt, and the governor&rsquo;s seat (dar- ol-hokumah and<br> dar-ol-emarah) of Muslim Emirs. In their haste to choose a construction site for the city and<br> their unfamiliarity with urbanization techniques, Muslim conquerors neglected some<br> important issues, which caused that Fostat could not be erected as a sustainable city in the<br> history of Egypt. Thus, after construction of &ldquo;the Qaherat Almoezzi&rdquo;, its glory was rapidly<br> declined and continued its life as one of the old neighborhoods of Egypt&rsquo;s capital, along<br> with this new capital of Fatimids (i.e. Cairo). There are various reasons due to which Fostat<br> was unable to maintain its urban situation comparing Cairo, however, the environmental<br> factors as well as in consistency of its physical space have been neglected by the recent<br> researches in this regard. In this study, which uses a descriptive method, collects data from<br> historical references and benefits from analytical/deductive method, we aim to answer this<br> main question: what are the environmental differences between Fostat and the Qaherat<br> Almoezzi as two neighboring capitals? The outcome of this study showed that the<br> environmental differences, and bad climate of Fostat are due to improper geographical and&nbsp;physical space, which were caused by some fixed and variable factors that ultimately led to<br> durability of Cairo as the capital of Shiite Fatimid caliphate, and fall and inefficiency of<br> Fustat as a permanent urban, which was transmuted into a neighborhood of Cairo.<br> &nbsp; قاهره المعزیه, فسطاط, کوه المُقَطَّم, پایتخت فاطمیان, محیط زیست Cairo (Qaherat Almoezzi), Fostat, Almoqattam mountain, the capital of Fatimids, environment 3 32 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-106-1&slc_lang=fa&sid=1 Armindokht Amin آرمیندخت امین Amin228@ ymail.com 1003194753284600670 1003194753284600670 No دانشگاه علوم و تحقیقات و فناوری Fatemeh Janahmadi فاطمه جان احمدی F.janahmadi@modares.ac.ir 1003194753284600671 1003194753284600671 Yes دانشگاه تربیت مدرس، گروه تاریخ Reaz Shabani رضا شعبانی shabani@yahoo.com 1003194753284600672 1003194753284600672 No دانشگاه شهید بهشتی، گروه تاریخ