fa واکاوی رابطه کلام و تاریخ‌فکر در مطالعات شیعه‌شناسی تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:12.0pt;">سنّت شرق‌شناسی به تحلیل تاریخی عقاید شیعه پرداخته است و پیروان چندی از این سنّت نیز در میان باورمندان به تشیع ظهور کرده‌اند؛ اما این مطالعات در مواردی روشمند نبوده و در برخی موارد، نتایج تأمل برانگیزی را به خصوص در حوزه شیعه‌شناسی به همراه داشته‌اند. این در حالی است که به دلیل نیاز به اتّخاذ رویکرد تاریخی در مطالعه عقاید اسلامی از چنین گرایشی در مطالعات اسلامی نمی‌توان صرف&shy;نظر کرد. به نظر می&shy;رسد برای بالاترین بهره&shy;وری از این نوع مطالعات، باید تلاش کرد تا رویکرد تاریخ فکر غربی را براساس نیازها و دغدغه‌های بومی، در حوزه شیعه‌شناسی به کار بست.</span></span><br> <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجّه به این‌که مهم&shy;ترین دغدغه و چالش پیش روی مطالعات تاریخ فکر ـ به خصوص در محافل سنتی</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">‌</span></span><span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:12.0pt;">ترـ تعارض آن با عقاید کلامی اولیه شیعه است، به نظر می‌رسد نخستین گام در مسیر سامان‌دادن و بومی&shy;سازی این حیطه مطالعاتی، تلاش برای بررسی و سنجش نسبت تاریخ فکر با کلام از زاویه‌های مختلف باشد؛ مقاله پیش رو نخستین تلاش در جهت این مهمّ است. </span></span><br> <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:12.0pt;">در این مقاله پس از بیان مباحث مقدماتی، نخست کنکاشی در جهت تبیین دقیق‌تر مرزهای کلام و تاریخ فکر صورت می‌گیرد. در مرحله بعد تأثیر پیش‌فرض‌های کلامی بر تاریخ فکر بررسی می‌شود. در مرحله سوم درباره تعارض کلام با تاریخ سخن به میان می‌آید و تلاش می‌شود ماهیت این تعارض و بازگشت آن به تاریخ و سپس وظیفه مورّخ در مواجهه با آن بازنمایی شود.</span></span><br> &nbsp; Throughout a rooted tradition, the orientalists have analyzed Shi&rsquo;ite dogma by historical approach. In addition, there are some scholars, among Shi&rsquo;a believers themselves, following this tradition. There is no doubt that these western historical studies, in some cases, have not been systematic and <span dir="RTL">‌</span>are accompanied by some unreliable results. Nevertheless, nowadays adopting this historical approach to analyze Shi&rsquo;ite classical beliefs is essential and could not be neglected.<br> Indeed, the clear conflict, in some cases, between Shi&rsquo;ite dogma and the intellectual history of Shi&rsquo;ism remains the first concern among traditional circles and is still the main challenge to develop this discipline in Iran.<br> To improve this approach and enjoy the benefits of this western discipline, it seems, the localization and organization is the necessary one; the first step of which is the investigation of the relationship between Shi&rsquo;ite theology and the intellectual history of Shi&rsquo;ism from diverse viewpoints<br> This paper, beginning by an introduction, attempts to distinguish more distinctly between theology and history. Afterwards, the influence of theological presuppositions on historiography will be examined<span dir="RTL">.</span> Finally, the paper surveys the conflict between theology and history and tries to clarify the nature of this conflict and what kind of method could be adopted to resolve the problem.<br> <br> &nbsp; تاریخ فکر, تاریخ اندیشه, پدیدارشناسی, خاورشناسان, رویکرد تاریخی, کلام, تعارض Intellectual history, History of thought, Historical phenomenology, Orientalism, Theology-History-Conflict, Theological presuppositions 139 172 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-249&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Mohammad Hadi Gerami سیدمحمدهادی گرامی m.h.gerami@hotmail.com 1003194753284600491 1003194753284600491 Yes دانشگاه امام صادق علیه السلام- مؤسسه مطالعات امامیه Muhammad Ghandehari محمد قندهاری ghandehari@gmail.com 1003194753284600492 1003194753284600492 No دانشگاه تهران - مؤسسه مطالعات امامیه