fa واکاوی داستانی از مثنوی معنوی درباره سلطان محمد خوارزمشاه باز خوانی تاریخیِ داستانی از یک متن عرفانی تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:12.0pt;">رویداد حمله مغول و سرنگونی حکومت خوارزمشاهیان موجب ایجاد تصویری سرزنش&shy;آمیز و نکوهش بار از سلطان محمد خوارزمشاه نزد مورخان و به تبع آن پژوهشگران گردیده است. چنین به نظر می&shy;رسد که این باور شایع در محتوای یکی از داستان&shy;های مثنوی مولانا جلال&shy;الدین بلخی، به صورتی متفاوت به نمایش درآمده است و ظاهراً شاعر در اثر عرفانی خود رویکردی متفاوت در مورد سلطان محمد نشان داده است. این پژوهش درصدد است تا با واکاوی عوامل مختلفی از جمله عناصر زبانی به کار رفته در داستان، سرچشمه&shy;های روایی و تغییرات ایجاد شده در روایت جدید و انگیزه&shy;های احتمالی شاعر، به بررسی جنبه&shy;های خاص روایت مولانا در مورد سلطان برافتاده خوارزمشاهی پرداخته و این داستان عرفانی را به لحاظ تاریخی و سیاسی روزگار سرایش آن مورد ارزیابی قرار دهد.</span></span><br> &nbsp; The Mongol invasion and over‌throw of the Khawrazm Shāh Daynasty, caused him to be seenas a blamed figure by the historians and researchers of Iranian history. What&nbsp; seems to be the common tendency towards Khawrazm Shāh, appears to be different in Mathnavi Ma&rsquo;nvi and unlike the historians, Khawrazm Shāh is a respected figure to the Poet (Mawlana).<br> This study tries to investigate the different attitudes of the poet towards the King by analysing several factors such as the personal reasons of the poet, lexical elements in the story, narrative origins and the changes in the original story. The article scrutinizes the mystical poetry about the defunct King according hased on the historical context of the original events and on the historical and political context of the dates when the poetry was written.<br> &nbsp; سلطان محمد خوارزمشاه, مثنوی معنوی, تمثیل عرفانی, روایت داستانی, روایت تاریخی Sultān Muhammad Khawarazm Shāh, Mathnavi Ma’nvi, mystical parable, allegory narrative, historical narrative 117 138 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-248&slc_lang=fa&sid=1 Yazdan Farrokhi یزدان فرخی y_farrokhi@pnu.ac.ir 1003194753284600490 1003194753284600490 Yes پیام نور