fa مُهرخاتم بررسی ویژگی‌های مهر پیامبرص تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">مهر خاتم در اواخر سال ششم یا اوایل سال هفتم هجری برای ممهور کردن نامه&shy;های پیامبر به حکام سرزمین&shy;های همجوار، ساخته و پرداخته شد. این مهر ظاهراً از نوع انگشتری&shy; و شکل صفحۀ نگین آن مدور بوده است و بر آن در سه سطر عبارت &laquo;محمد رسول&shy;الله&raquo; را نقش کرده بودند؛ جنس و نگین آن نیز از سنگ حبشی تا انواعی از فلزات چون مس و آهن و نقره روایت شده است. پس از وفات پیامبر^ص این مهر ابتدا به ابوبکر و سپس عمر و عثمان رسید و آن‌ها نیز نامه&shy;ها و مکاتبات خود را بدان اعتبار می&shy;بخشیدند. </span></span><br> <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">مهر خاتم در حدود سال سی&shy;ام هجری در چاه اَریس(نزدیکی مدینه) افتاد و دیگر به&shy;دست نیامد، اما عثمان نظیرش را ساخت و مهر معمول خلافت داشت. با این حساب جز نامه&shy;های شخص پیامبر^ص، بخشی از نامه&shy;های خلفای راشدین نیز ممهور به مهر حقیقی پیامبر^ص بوده است؛ مکاتباتی که اگر نمونه&shy;ای اصیل از آن‌ها به&shy;دست آمده بود، لااقل اثر مهر خاتم را به ما نشان می&shy;داد.</span></span><br> <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">اوصاف این مهر در متون متقدم اسلامی نشان از نخستین اقدامات و ضروریات تشکیل نظام دیوانی در صدر اسلام است؛ همچنین استفاده از نوشتار جای تصویر، شکل مدور، ترکیب سه&shy;سطری، و شعارهای مذهبی از این‌جا در مهرهای اسلامی تجربه شده و در سراسر دوران تاریخی اسلام تداوم یافته است. </span></span><br> <span style="font-family:b karim;"><span style="font-size:14.0pt;">ویژگی&shy;های مهر خاتم در مقاله پیش رو با روش تحقیق تاریخی- توصیفی، بررسی و تحلیل شده است.</span></span><br> &nbsp;<br> &nbsp; خاتم پیامبرص, مُهر, آداب مُهرنویسی, دوران اسلامی 153 166 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-195&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Sadegh mirzaabolghasemi میرزاابوالقاسمی محمدصادق abolqasemi.s@gmail.com 1003194753284600381 1003194753284600381 Yes دانشگاه شیراز، دانشکده هنر و معماری Hassan Ali Poormand حسنعلی پورمند 1003194753284600382 1003194753284600382 No تربیت مدرس، گروه هنر Mahmood Tavoosi محمود طاووسی 1003194753284600383 1003194753284600383 No تربیت مدرس، گروه هنر