fa سرشت گفتمانی جریان ارجاء در عصر اموی تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research <h2 dir="RTL" style="margin-top:0cm;text-indent:14.2pt;line-height:normal;"><span style="font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b karim;">در مقالۀ پیش رو، جریان ارجاء در دورۀ اموی را از چشم‌انداز گفتمانی بررسی می‌کنیم تا از این رهگذر تناقض‌نماهای موجود در مجموعۀ گرایش‌ها و رویکردهای آن را برطرف نماییم. چنانکه نشان خواهیم داد گفتمان ارجاء اگرچه گره‌گاه یا هستۀ ثابتی داشت، ولی آغازگاه و همچنین معنا و دلالت‌های آن در عراق، فرارود/خراسان و شام متفاوت بود. این گفتمان به‌طور عمده دربر دارندۀ دیدگاهی ویژه دربارۀ ایمان و رابطۀ آن با کردار بود و در کنار آن از چند اصل سیاسی پیروی می‌کرد. در این نوشتار بسترهای اجتماعی و سیاسی گوناگون شکل‌گیری گفتمان ارجاء مورد توجه ویژه قرار گرفته است. آنچه در این نوشتار بر آن تأکید می‌شود، این است که چگونه از بسترهای گوناگون سیاسی- اجتماعی در فرارود/خراسان، عراق و شام، نگرشی کمابیش همسان دربارۀ ایمان سر برآورد و پیدایش ایستارهای سیاسی گوناگون از جمله در برابر دولت اموی را سبب گردید. همچنین خواهیم گفت که قضاوت و موضع‌گیری سیاسی دربارۀ حکومت امویان و نیز ارادۀ این دولت ـ ‌به‌رغم اهمیت یافتن مناسبات میان امویان و مرجئه‌ ـ بسان یک عامل اصلی و انحصاری در شکل‌گیری گفتمان ارجاء نقش تعیین‌کننده‌ای نداشته است.</span></span></span></h2> In this paper, the <em>&lsquo;irjā&rsquo;</em>&nbsp;movement will be analyzed from a discursive perspective in order to rethink some paradoxes in its approaches and tendencies. It will be shown that the discourse of&nbsp;<em>&rsquo;irjā&rsquo;&nbsp;</em>had one core, but different origins, meanings, and significations in Iraq, Transoxiana/Khurāsān, and the Levant. This discourse generally followed a special perspective regarding faith, and its relationship with deeds, as well as some political principles. This paper seeks to uncover the different social and political contexts of this discourse. A major objective is to see how the different social and political contexts in Iraq, Transoxiana/Khurāsān, and the Levant gave rise to a mostly singular view on faith, and the emergence of different political stances against the Umayyads. It will be also demonstrated that political stances against the Umayyads and the will of the state - despite its relationship with the movement -- was not the only determining factor in the formation of the&nbsp;<em>&rsquo;irjā&rsquo; </em>discourse.<br> <br> &nbsp; گفتمان, مرجئه, ایمان, امویان, عراق, فرارود, شام Keywords: Discourse, ‘Irjā’ Movement, Faith, Umayyad, Iraq, Transoxiana, Levant 7 28 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-155&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Ahmadimanesh محمد احمدی منش Mam.ahmadimanesh@gmail.com 1003194753284600294 1003194753284600294 Yes انتشارات سمت