fa بررسی شروط وقف و کارکردهای آن در طریقت‌صفوی تاریخ تمدن اسلامی History of Islamic Civilization پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Aptos,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">وقف به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای پایدار در تمدن اسلامی، افزون بر کارکردهای حقوقی و اقتصادی، در سنت‌های صوفیانه شامل ابعاد اجتماعی و معنوی گسترده‌ای است. این پژوهش با تمرکز بر وقف‌نامه‌های صریح‌الملک به بررسی شروط وقف و کارکردهای آن می‌پردازد. صریح‌الملک مجموعه‌ای از وقف‌نامه‌ها و اسناد بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی است که اطلاعات دقیق درباره‌ی سازمان اداری، اقتصادی و حقوقی خانقاه اردبیل، ارائه می کند بطوریکه امکان درک چگونگی تثبیت و گسترش طریقت پیش از برآمدن دولت صفوی را فراهم می‌آورد. روش پژوهش توصیفی</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span arial="" style="font-family:">-</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای وقف‌نامه‌های مندرج در این منبع است. یافته‌ها نشان می‌دهد که واقفان صفوی با ترکیبِ شروط حقوقی، سازمانی، سلوکی و اقتصادی</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span arial="" style="font-family:">-</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اجتماعی، چارچوب مدیریتی منسجمی را پدید آوردند. این سازوکار نه‌تنها تداوم حیات معنوی و پایداری اقتصادی خانقاه را تضمین می‌کرد، بلکه با تولید سرمایه اجتماعی و ایجاد شبکه‌ای گسترده از پیروان، بنیان‌های لازم برای گذار طریقت به قدرت سیاسی را فراهم ساخت. بنابراین، شروط وقف در طریقت صفوی را می‌توان ابزاری برای مدیریت منابع، تنظیم رویکرد و تداوم نفوذ اجتماعی دانست.</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; Waqf, as one of the most enduring institutions in Islamic civilization, carried not only legal and economic functions but also broad social and spiritual significance within Sufi traditions. This study examines the stipulations of waqf deeds in <em>Ṣarīḥ al-Mulk</em>, a collection of endowment deeds and related documents concerning the shrine of Shaykh Ṣafī al-Dīn Ardabīlī. The text provides valuable evidence on the administrative, economic, and legal organization of the Ardabil khānaqāh. It thus sheds light on the consolidation and expansion of the Safavid order before the rise of the Safavid state. Using a descriptive-analytical method and content analysis of the deeds preserved in this source, the study shows that Safavid donors employed a combination of legal, organizational, spiritual, and socio-economic conditions to construct a coherent framework for managing endowed resources. These stipulations secured the spiritual continuity and economic stability of the khānaqāh, while also generating social capital and sustaining a broad network of followers. In this sense, waqf conditions in the Safavid order functioned not merely as legal clauses but as institutional mechanisms for resource management, social organization, and the gradual transformation of a Sufi order into political authority. وقف, شروط وقف, طریقت صفوی, صریح‌الملک, خانقاه اردبیل, موقوفات صوفیانه Waqf, Waqf Stipulations, Safavid Order, Ṣarīḥ al-Mulk, Ardabil Khānaqāh, Sufi Endowments. 0 0 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1286-1&slc_lang=fa&sid=1 parisa gorbannejad پریسا قربان نژاد Ghorbannejad@alzahra.ac.ir 10031947532846006891 10031947532846006891 Yes Associate Professor in History of Culture and Civilization of Islamic Nation,Alzahra University,Tehran, Iran دانشیار گروه تاریخ و فرهنگ تمدن ملل اسلامی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران