fa سقوط عبدالحمید دوم، صهیونیسم و مسئلۀ فلسطین؛ نقدی بر کژتابی‌های توطئه‌باوری در خوانش ایرانی تاریخ اسلام/میان رشته ای Islamic History/ Interdisciplinary History پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span b="" karim="" style="font-family:">یکی از انگاره‌های تاریخی رایج در جهان اسلام، نسبت‌دادن خلع عبدالحمید دوم، سلطان عثمانی، در 1909م، به دسیسۀ یهودی/صهیونیستی، به دلیل مخالفت او با واگذاری فلسطین، است. با توجه به جایگاه متمایز تاریخی، مذهبی و ایدئولوژیک ایران، خوانش ایرانی از این رخداد، در مقالۀ حاضر، با روش توصیفی - تحلیلی، مورد بررسی قرار گرفته است. بررسی متون فارسی، اعم از تألیفی و ترجمه‌ای، نشان می‌دهد که خوانش ایرانی دارای ماهیت کاملاً ترجمه‌ای و متأثر از انگاره‌های جانب‌دارانۀ منابع عربی، خطاهای فاحش تاریخی و غلبۀ توطئه‌باوری است. سوگیری‌های سیاسی، کاستی‌های پژوهشی و عدم روزآمدسازی شناخت تاریخی، موجب تداوم خوانش مزبور و تثبیت فهم ساده‌انگارانه‌ای از تحولات منطقه‌ای و نخستین تکاپوهای صهیونیستی برای دست‌اندازی بر فلسطین شده است.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:12.0pt"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">A prevalent historical narrative in the Islamic world attributes the 1909 deposition of Ottoman Sultan Abdulhamid II to a Jewish/Zionist conspiracy, purportedly provoked by his refusal to cede Palestine. Given Iran&rsquo;s distinct historical, religious, and ideological context, this study employs a descriptive-analytical methodology to examine the Iranian interpretation of this event. Analysis of Persian sources&mdash;original and translated&mdash;reveals this interpretation is entirely derivative. It uncritically replicates biased tropes from Arabic materials, propagates grave historical errors, and exhibits a dominant conspiratorial lens. Driven by political bias, methodological deficiencies in research, and failure to engage updated scholarship, this perception has persisted. Consequently, it has cemented a reductive understanding of the late Ottoman history and early Zionist efforts toward infiltration into Palestine.</span></span></span></span></span> عبدالحمید دوم؛ صهیونیسم؛ تئودور هرتسل؛ فلسطین؛ توطئه‌باوری؛ خوانش ایرانی؛ یهودیان عثمانی Abdulhamid II, Zionism, Theodor Herzl, Palestine, Conspiracism, Iranian Perception, Ottoman Jewry 95 122 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-284-4&slc_lang=fa&sid=1 Ali Kalirad علی کالیراد kalirad@ut.ac.ir 10031947532846006431 10031947532846006431 Yes University of Tehran استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران ، تهران، ایران.