Historical Studies of Islam

fa مؤلفه‌های تاریخ‌نگاری علامه مجلسی در کتاب جلاءالعیون Historiographic Components of Allamah Majlisi in Jala' al-AyounThe Historiographical Components of ʿAllāmah Majlisī’s Jalāʾ al-ʿUyūn تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research علامهمجلسی(1037-1110ق) از عالمان نامدار عصر صفوی است که با قدرت قلم و میراث فکری خود نقشی ژرف و ماندگار در نظام‌مندکردن آموزه‌های اثنی‌عشری و تثبیت باورهای شیعی در ایران ایفا کرد. او، نه تنها در میدان فقهوحدیث بلکه در عرصۀ تاریخنگاریمذهبی نیز، شخصیتی صاحبسبک است. کتاب جلاءالعیون از آثار شاخص اوست که در آن حیاتِ معصومان(ع) را با توجه بهنیازهای دینی و فرهنگی زمانه خود روایت کردهاست. این پژوهش با رویکرد معناکاوی به بررسی ارتباط میان تاریخ‌نگاری مجلسی در جلاءالعیون و بافت سیاسی‌-فرهنگی زمانه او می‌پردازد. نتایج تحقیق نشان میدهد که متن جلاءالعیون بر چهار مؤلفه استوار است: اثبات حقانیت امامت ائمه(ع)، غیریتسازی اهلسنت، تأکید بر بُعد عاطفی مصائب اهلبیت(ع) و نیز، مقام رضای اهلبیت(ع) بر قضایالهی در مصائب زندگی. علامهمجلسی از رهگذر این مؤلفه‌ها در پی تقویت گفتمان امامیه و تحکیم هویت شیعی در جامعه ایرانی بود؛ مؤلفه‌هایی که عمیقاً از شرایط تاریخی و فرهنگی عصر او تأثیر پذیرفته‌اند.   ʿAllāmah Majlisī(1037–1110AH), one of the eminent scholars of the Safavid era, played a profound and enduring role in systematizing Twelver Shiʿi doctrines and consolidating Shiʿi beliefs in Iran through his intellectual legacy and literary mastery. He was not only a leading figure in jurisprudence and hadith studies but also a distinctive figure in the field of religious historiography. Jalāʾal-ʿUyūn is one of his most significant works, in which he narrates the lives of the Infallibles with close attention to the religious and cultural needs of his time. This study, employing a semantic-analytical approach, examines the relationship between Majlisī’s historiographical method in Jalāʾal-ʿUyūn and the socio-political and cultural context of his era. The findings indicate that the text of Jalāʾal-ʿUyūn rests upon four main components: affirmation of the legitimacy of the Imamate of the Shiʿi Imams; construction of alterity toward the Sunni community; emphasis on the emotional dimension of the sufferings of the Ahl al-Bayt; and depiction of their state of contentment(riḍā) with divine decree amid life’s tribulations. Through these components, ʿAllāmah Majlisī sought to reinforce the Imāmī discourse and strengthen Shiʿi identity within Iranian society; elements that were deeply influenced by the historical and cultural conditions of his time. جلاءالعیون, علامه‌‌مجلسی, معناکاوی, حقانیت امامت ائمه(ع) و تشیع, مصائب اهل‌بیت(ع). Jalāʾ al-ʿUyūn, ʿAllāmah Majlisī, semantic analysis, legitimacy of the Imamate and Shiʿism, sufferings of the Ahl al-Bayt(peace be upon them). 83 109 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1179-1&slc_lang=fa&sid=1 mostafa davari مصطفی داوری m.davari387@gmail.com 10031947532846006651 10031947532846006651 No Hakim Sabzevari University, دانشگاه حکیم سبزواری zeinab omidiyan زینب امیدیان z.omidiyan@hsu.ac.ir 10031947532846006652 10031947532846006652 Yes Hakim Sabzevari University, دانشگاه حکیم سبزواری yaghub tabesh یعقوب تابش y.tabesh@hsu.ac.ir 10031947532846006653 10031947532846006653 No Hakim Sabzevari دانشگاه حکیم سبزواری