Historical Studies of Islam

fa طب و طبیبان در دوره حکومت آل مظفر (795- 718 هـ.ق) Medicine and Physicians during the rule of the Al-e Muzaffar dynasty(1296 – 1373) تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research از زوایای مهم زیست مردمان در دوره های مختلف، علم طب و نظام درمان طبیبان بوده است. طبیبان به عنوان یکی از اقشار برجستۀ علمی، همواره از جایگاه والایی در جامعه ایرانی برخوردار بوده و به سبب اهمیت سلامت تن برای همگان، اغلب زمامداران و طبقات مختلف اجتماعی به آنان توجه ویژه ای داشته‌اند. هدف اساسی مقاله حاضر، از یک سو بررسی جایگاه اطبا و شیوه های طبابت و تألیفات آنان، شناخت انواع امراض و درمان آن در این دوره و از سوی دیگر، تتبع دربارۀ نحوه حمایت آل‌مظفر از علم طب و طبیبان است. یافته های پژوهش که با رویکردی توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر روش پژوهش های تاریخی، با بهره گیری از منابع کتابخانه ای انجام گرفته، نشان از نقش حکمرانان مظفری در ترویج علم، ایجاد نهادهای آموزشی و الزامات سیاسی آنان در ارتقای جایگاه اندیشمندان و حضور طبیبان برجستۀ نزدیک به دربار مظفری با تألیفات معتبر پزشکی و پیش‌کش کردن این کتب ارزشمند به آل‌مظفر، درمان بیماری ها و پیشرفت های چشمگیر در برخی از شاخه ها همچون علم تشریح و برعهده گرفتن وظایف سیاسی، در این هنگامه پرآشوب دارد. طب و طبابت در دورۀ آل‌مظفر، در گام نخست میراث‌خوار پزشکی دوران پیش از خود و حکومت های محلی یزد، کرمان و فارس بودند. دیگر آنکه مناسبات دوسویۀ حاکمان مظفری و طبیبان شاخص این دوران و البته نبوغ شخصی اطبا، حمایتها و شرایط خانوادگی آنها، موجب گردید تا از به محاق رفتن علم طب در زمانۀ آکنده از جنگ و ستیز عصر فترت، ممانعت به عمل آید و به نوعی انتقال دهندۀ معرفت های پزشکی به دوران پس از خود نیز بودند. One of the important aspects of people's lives in different periods has been the science of medicine and the treatment system of physicians. As one of the prominent scientific strata, physicians have always enjoyed a high position in Iranian society, and due to the importance of physical health for everyone, most rulers and different social classes paid special attention to them. The main purpose of this article is, on the one hand, to examine the position of doctors, their medical practices, and their writings, to identify the types of diseases and their treatment in this era, and on the other hand, to investigate how the Al-Muzaffar family supported the science of medicine and physicians..Conducted with a descriptive-analytical approach and employing historical research method and library resources, the findings of the research indicated the role of Al-e-Muzaffar rulers in promoting science, founding educational institutions and their political requirements in enhancing the position of intelligents and the presence of prominent physicians close to Muzaffari rulers with authentic and valuable medical books dedicated to Muzaffarids, treatment of diseases and eyeful progress in some medical branches such as anatomy, undertaking political ground rules, and ultimately the role-playing of poet-physicians in this turbulent time... طب, اطباء, آل مظفر, تشریح, درمان medicine, physicians, Al-e Muzaffar, anatomy, treatment 145 169 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1128-1&slc_lang=fa&sid=1 jamshid noroozi جمشید نوروزی j.noroozi@alzahra.ac.ir 10031947532846006365 10031947532846006365 Yes Associate Professor, Department of History, Faculty of Literature, AlZahra University, Tehran, Iran. دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات،دانشگاه الزهرا، تهران-ایران. mozhgan sadeghifard مژگان صادقی فرد mozhgan.sadeghifard@yahoo.com 10031947532846006366 10031947532846006366 No PhD Graduate of the Department of history, Faculty of Literature, Payam-e Noor University, Tehran, Iran. دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام،دانشکده ادبیات، دانشگاه پیام نور، ایران، تهران.