fa مطالعه تاریخی مبانی مفهوم امت تا پایان خلافت راشدین تاریخ اسلام/تاریخ صدر اسلام History of the period of the Prophet of Isalm پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" karim="" style="font-family:"><span style="color:black">&laquo;امت&raquo; به عنوان جمعیتی که حول قصدی دینی وحدت یافته‌، مفهومی است که در دو سطح انتزاعی و عینی تحلیل می‌شود. سطح نظری آن متکی بر خاستگاه ایمانی و قرآن و مبانی عینی آن در بستر تاریخی قابل فهم است. مقاله حاضر با عزیمت از نقطۀ تاریخی و از منظر جامعه‌شناسی دینی، به این پرسش پاسخ می‌دهد که چگونه مفهوم ایمانی امت از حوزه تَعَیُن در ذهن، به ساحت واقع منتقل شد و در موجودیت تاریخی خود، چه لایه‌های مفهومی را در برگرفت؟ واژۀ امت که بر قصد و هدف تأکید دارد، در مدل قرآنی بر سه قسم امت واحده، مسلمه و امت واسطه تبیین شده، اما آشکارسازی آن در مدل تاریخی، متفاوت از قصد قرآنی صورت گرفته است. تحقیق نشان داد که چگونه این مفهوم به‌رغم بنیان ایمانی، در برخورد با جامعۀ‌ عربی لایه‌های مکانی، زمانی و جمعیتی یافت و تا پایان خلافت راشدین در سه نقطۀ تاریخی مهم ارتداد، فتنۀ عثمان و ماجرای حکمیت دچار دگرگونی در سطوح معنایی و تعبیری درون‌گروهی شد و وجه رهبری بر هدف ایمانی مفهوم غلبه کرد. </span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This paper investigates various conceptual aspects&nbsp;of &quot;Ummah&quot; within the reciprocating relationship between religion and society, commencing with early Islam and concluding with the Rāshidun Caliphs in order to demonstrate how this concept conveyed from the abstract Quranic level to the realistic one. The study is based on the interpretative paradigm and phenomenological viewpoint of the sociology of religion. Historical sources are consulted considering this viewpoint. After gathering linguistic and historical data, it is tried to understand, from an extra-religion perspective, how Ummah emerged within a&nbsp;temporal-spatial context, as well as to describe and comprehend the conveyance of this religious concept. The research revealed that despite religious foundations and trans-temporal or trans-spatial aspects in interacting with society, &quot;Ummah&quot; was distinguished based on bloodline. It then got geospatial, temporal, and demographic aspects and experienced a conceptual transition till the end of the Rashidun Caliphs&rsquo; reign, through three significant historical points, namely Uthman&#39;s apostasy and sedition, and the occurrence of arbitration (the Battle of Siffin). The present research is innovative in depicting the Ummah&#39;s semantic shifts in socio-political milestones of history. </span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:115%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span style="font-family:"Times New Roman","serif""></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> امت, قرآن, تاریخ مفهومی, جامعه‌شناسی دینی, خلفای راشدین Keywords: Ummah, Quran, conceptual history, sociology of religion, Rashidun Caliphs. 95 116 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1096-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Bakhtiyari فاطمه بختیاری bakhtiyari.fateme@ut.ac.ir 10031947532846005846 10031947532846005846 Yes PhD in Islamic History, University of Tehran دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات، تهران، ایران