fa واکاوی و تحلیل مصداقی فتنه ناظر به وضعیت اجتماعی از دیدگاه امیرالمومنین علی(ع) تاریخ اسلام/تاریخ خلفای راشدین History of Islam / History of the Rashidun Caliphs پژوهشي Research <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:82%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:82%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="letter-spacing:-.3pt">به دلیل پیشگویی و هشدارهای نقل‌شده از رسول خدا^(ص)، برخی از صحابه در مصداق‌یابی روایات مربوط به &laquo;فتن&raquo; کوشش کردند. پرسش اینجاست که علی‌بن أبی‌طالب^(ع) چگونه آن فتنه‌های هشدار داده‌شده را به جامعه معرفی و مصداق‌نمایی کرد؟ نگارندگان این نوشتار با رویکرد توصیفی-تحلیلی نشان داده‌اند که علی‌بن أبی‌طالب^(ع) افزون بر بیان ماهیت و چیستی فتنه، به معرفی مصداق‌های دقیق و تشریح آن پرداخته است. او علاوه بر ماجرای سقیفه، به فتنۀ کشته شدن عثمان و پیامدهای این &laquo;فتنۀ کبری&raquo; نیز پرداخت. همچنین جنگ جمل را &laquo;داهیه کبری&raquo; (مصیبت بزرگ) و یکی از مصادیق فتنه &laquo;دهیماء&raquo; دانسته است. علی^(ع) روی کار آمدن بنی‌امیه را نیز مصداق فتنه &laquo;عمیاء مظلمه&raquo; (فتنۀ کور و تاریکی‌آور) دانسته و از آن به عنوان ترسناک‌ترین فتنه یاد کرده است. او در خطبه‌ای دیگر پیامدهای فرمانروایی عباسیان در بلندمدت و نتایج دیگر فتنه‌ها را برشمرده است.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:120%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:120%"><span style="letter-spacing:-.1pt">Due to the predictions and warnings cited by Prophet Muhammad (PBUH), some of the companions tried to identify instances of &quot;Fitna&quot;, i.e. sedition. The question is how Ali ibn Abi Talib (PBUH) introduced and exemplified them to the society. This paper, using a descriptive and analytical approach, demonstrates that he not only explained the nature and essence of sedition, but also provided specific instances to illustrate it. In addition to the incident of Saqifah, he addressed the assassination of Uthman and the consequences of this &ldquo;major sedition&rdquo;. He also considered the Battle of Jamal as a &quot;major calamity&quot; and one of the instances of the &quot;Dehima&quot; i.e. sedition. Furthermore, he regarded the rise of the Umayyads as an example of the &quot;Amya-e-mazlameh&quot; or the sedition of blindness and obscurity, describing it as the most terrifying sedition. Additionally, in another sermon, he enumerated the long-term consequences of the Abbasid rule and other seditions.</span></span></span></span></span></span> فتنه, نهج‌البلاغه, سقیفه, عثمان, بنی‌امیه, عباسیان Fitna, Nahj al-Balagha, Saqifah, Uthman, Umayyads, Abbasids. 109 131 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1075-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Atabi محمد عتابی m.atabi.5614@gmail.com 10031947532846005690 10031947532846005690 No Department of Islamic History, Shushtar Branch, Islamic Azad University, Shushtar, Iran گروه تاریخ اسلام، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران Abdul Aziz Mohed Nesaj عبدالعزیز موحد نساج movahed.2011@yahoo.com 10031947532846005691 10031947532846005691 Yes Department of Islamic History, Shushtar Branch, Islamic Azad University, Shushtar, Iran استادیار گروه تاریخ، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران Ghafar Pourbakhtiar غفار پوربختیار porbakhtiarghafar@yahoo.com 10031947532846005692 10031947532846005692 No Department of Islamic History, Shushtar Branch, Islamic Azad University, Shushtar, Iran استادیار گروه تاریخ، واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی، شوشتر، ایران