Historical Studies of Islam

fa تأملی در بازخوانی نزاع اشکانی- ساسانی در کتاب‌های درسی ابتدایی دورۀ پهلوی اول (1304-1320ش) A Contemplation on the Reinterpretation of the Parthian-Sasanian Conflict in the Elementary Textbooks of Pahlavi I Era (1925-1941) تاریخ ایران/ تاریخ معاصر History of Iran / Contemporary History پژوهشي Research در کتاب‌های درسی مقطع ابتدایی طی سال‌های 1304 تا 1320ش. روایتی از تاریخ اشکانیان در ایران صورتبندی شده که دارای ابعاد گفتمانی و ایدئولوژیکیِ معناداری است. در این روایت، دانشآموزان در معرض آفرینشِ روایتی از تاریخ باستانیِ ایران قرار میگرفتند که در آن، برآمدنِ ساسانیان به مثابه غلبۀ نور بر تاریکی و ملیگرایی بر بیگانهپرستی بود. اشکانیان در این روایت، نه تنها ایرانی قلمداد نمیشدند، بلکه نوعی غلبۀ روحِ غیرایرانی بر هویتِ ایرانی رخ داده بود که اینک به واسطۀ ظهور ساسانیان، خاتمه یافته و دورهای از رستگاریِ ملی آغاز شده بود. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که روایتِ غالب در متون مذکور، تحت تأثیر کدام زمینههای گفتمانی و ایدئولوژیکی، تبدیل به روایتی ضدّ اشکانی شد و در نقطه مقابل آن، ساسانیان به ناجیان ایران از تاریکی و تباهی مشهور شدند؟ فرضیه این است که اقتضائاتِ ایدئولوژیکی، الزامات مشروعیتبخش و همچنین تقویتِ نوعی حس ملیگرایی در میان کودکان مقاطع پایه، سبب برآمدن روایتی شد که در آن انکار، تحقیر و تلاش برای فراموشی میراث اشکانیان، هستۀ کانونی آن شد In the elementary school textbooks published between 1925-1941, a narrative of the history of the Parthians in Iran has been formulated, which has significant discourse and ideological aspects. Accordingly, the students were exposed to a newly-crafted narrative of the ancient history of Iran in which the rise of the Sasanians was like the victory of light over darkness, and nationalism over xenophilia. In this narrative, not only were the Parthians not considered as Iranian, but there was also a kind of domination of non-Iranian spirit over the Iranian identity, which was terminated by the rise of the Sassanids, and thus a period of national salvation began. The main question of the present research is that which discourse and ideological contexts influenced the dominant narrative in the mentioned texts and turned it into an anti-Parthian narrative, and on the contrary, the Sassanians became known as the saviors of Iran from darkness and ruin? The hypothesis is that ideological requirements, legitimizing requirements as well as the strengthening of a sense of nationalism among elementary school children led to the emergence of a narrative, the focus of which was denial, humiliation and trying to abandon the Parthian heritage.   کتاب‌های درسی, تاریخ‌نگاری, اشکانیان, ساسانیان, پهلوی اول Textbooks, historiography, Parthians, Sasanians, Pahlavi I era. 37 57 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-478-1&slc_lang=fa&sid=1 Shahnaz Hojati najafabadi شهناز حجتی نجف ابادی hojati@meybod.ac.ir 10031947532846005518 10031947532846005518 Yes Meibod University, Faculty of Humanities, Department of Iranian Studies استادیار گروه تاریخ و ایرانشناسی دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه میبد، میبد، ایران