Historical Studies of Islam

fa بررسی و تحلیل تمثال پنجۀ دست حضرت عباس(ع) در آثار هنرمندان ایرانی مکتب سقاخانه (نمونۀ موردی: پرویز تناولی، حسین زنده‌رودی، فرامرز پیلارام) Analysis of Palm Icon of Abbas (AS) in the Works of Iranian Artists of Saqqakhana Movement Case Study: Parviz Tanavoli, Hossein Zenderoudi, Faramarz Pilaram تاریخ هنر اسلامی Historyof Islamic Art پژوهشي Research پنجۀ دست نمادی است که در بسیاری از ادیان و فرهنگهای جهان با نام «خمسه» (خمسا) شناخته می‌شود. برخی از هنرمندان مانند حسین زندهرودی، پرویز تناولی، صادق تبریزی، مسعود عربشاهی، فرامرز پیلارام، منصور قندریز، ناصر اویسی و ژازه طباطبایی در قالب مکتب هنری سقاخانه، رویکردی نو به عناصر و آیینهای هنرهای سنتی و دینی، چون نمادهای عاشورایی به‌ویژه دستان حضرت عباس(ع) در حادثۀ کربلا، در خلق آثار خود دارند. حال این سؤال مطرح میشود که تمثال پنجۀ دست حضرت عباس(ع) چه معانی و کاربردی در آثار هنرمندان ایرانی مکتب سقاخانه داشته است؟ روش تحقیق از نوع کیفی، با رویکرد توصیفی-تحلیلی و گردآوری اطلاعات کتابخانهای است. نتایج مشخص کرد که در آثار این هنرمندان تمثال پنجۀ دست حضرت عباس(ع) تداعی‌کنندۀ اقتدا به حضرت ابوالفضل(ع) و معنای مقدس شفاعت او می‌باشد و در جوار کاسه و ستارۀ شش پر، نشان از واقعۀ کربلا و سقا بودن و علمداری او دارد.   The palm is a symbol that is known as "khamsa" in many religions and cultures around the world. Some Iranian artists such as Hossein Zenderoudi, Parviz Tanavoli, Sadegh Tabrizi, Masoud Arabshahi, Faramarz Pilaram, Mansour Ghandriz, Naser Owaisi and Jazeh Tabatabai, who belong to Saqqakhana movement, took a new approach in their works towards the elements and rituals of traditional and religious arts, such as symbols Ashurai, especially the hands of Abbas (AS) in the Battle of Karbala. Now the question is that: what are the meanings and implications of the image of the palm of Abbas (AS) in the works of Iranian artists of the Saqqakhana movement? This research uses qualitative method, with a descriptive-analytical approach and desk study method for gathering data. The results showed that in the works of these artists, the image of the palm of Abbas (AS) is reminiscent of conforming to him and the sacred meaning of his intercession. This symbol is accompanied by a symbol of bowl and six-pointed star, which show the Battle of Karbala and refer to him as the “Saqqah” (i.e. water carrier) and “Alamdar” (i.e. pioneer) in this battle.   آثار هنرمندان ایرانی, مکتب سقاخانه, تمثال پنجۀ دست, حضرت عباس(ع) Contemporary painting of Iran, Saqqakhana movement, palm icon, Abbas (AS). 117 148 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1009-1&slc_lang=fa&sid=1 batul moeni بتول معینی batulmoeini@gmail.com 10031947532846005516 10031947532846005516 No university of birjan کارشناس ارشد هنر اسلامی (مطالعات تاریخی)، گروه هنر اسلامی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران arezoo paydarfard آرزو پایدارفرد avat81ava@yahoo.com 10031947532846005517 10031947532846005517 Yes university of birjan استادیار گروه فرش و هنر اسلامی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران