|
بررسی شروط وقف و کارکردهای آن در طریقت‌صفوی
|
پریسا قربان نژاد*    |
| دانشیار گروه تاریخ و فرهنگ تمدن ملل اسلامی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران ، Ghorbannejad@alzahra.ac.ir |
|
|
چکیده: (10 مشاهده) |
وقف به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای پایدار در تمدن اسلامی، افزون بر کارکردهای حقوقی و اقتصادی، در سنت‌های صوفیانه شامل ابعاد اجتماعی و معنوی گسترده‌ای است. این پژوهش با تمرکز بر وقف‌نامه‌های صریح‌الملک به بررسی شروط وقف و کارکردهای آن می‌پردازد. صریح‌الملک مجموعه‌ای از وقف‌نامه‌ها و اسناد بقعه شیخ صفی‌الدین اردبیلی است که اطلاعات دقیق درباره‌ی سازمان اداری، اقتصادی و حقوقی خانقاه اردبیل، ارائه می کند بطوریکه امکان درک چگونگی تثبیت و گسترش طریقت پیش از برآمدن دولت صفوی را فراهم می‌آورد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل محتوای وقف‌نامه‌های مندرج در این منبع است. یافته‌ها نشان می‌دهد که واقفان صفوی با ترکیبِ شروط حقوقی، سازمانی، سلوکی و اقتصادی-اجتماعی، چارچوب مدیریتی منسجمی را پدید آوردند. این سازوکار نه‌تنها تداوم حیات معنوی و پایداری اقتصادی خانقاه را تضمین می‌کرد، بلکه با تولید سرمایه اجتماعی و ایجاد شبکه‌ای گسترده از پیروان، بنیان‌های لازم برای گذار طریقت به قدرت سیاسی را فراهم ساخت. بنابراین، شروط وقف در طریقت صفوی را می‌توان ابزاری برای مدیریت منابع، تنظیم رویکرد و تداوم نفوذ اجتماعی دانست.
|
|
| واژه‌های کلیدی: وقف، شروط وقف، طریقت صفوی، صریح‌الملک، خانقاه اردبیل، موقوفات صوفیانه |
|
|
|
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تاریخ تمدن اسلامی
دریافت: 1405/2/29 | ویرایش نهایی: 1405/7/11 | پذیرش: 1405/7/11 | انتشار الکترونیک پیش از انتشار نهایی: 1405/7/11
|
|
|
|
|
|
|
| ارسال پیام به نویسنده مسئول |
|
|
|
| ارسال نظر درباره این مقاله |
|
|
|
