fa عنوان «تحلیل کارکردهای سیاسی نهاد وکالت در عصر غیبت صغری؛ واکاوی انتقادی آرای ادموند هیز پیرامون فرایند مشروعیت‌سازی سیاسی در امامیه تاریخ اسلام/میان رشته ای Islamic History/ Interdisciplinary History پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نهاد وکالت از مهم‌ترین سازوکارهای سازمانی در تاریخ امامیه است که در بستر شرایط سیاسی و اجتماعی سده‌های نخستین شکل گرفت و در دوره غیبت صغری به اوج کارکرد خود رسید. این پژوهش با رویکردی تاریخی_تحلیلی به بررسی کارکردهای سیاسی این نهاد در عصر غیبت صغری و نیز نقد خوانش ادموند هایز از فرایند مشروعیت‌سازی سیاسی در امامیه می‌پردازد. مسئله اصلی پژوهش تبیین نسبت میان مبنای کلامی مشروعیت در نظریه امامت و سازوکارهای تاریخی اعمال اقتدار در شبکه وکالت است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شبکه وکالت، افزون بر کارکردهای ارتباطی و مالی، نقشی مؤثر در سازمان‌دهی رابطه میان امام و جامعه شیعی، مدیریت امور دینی و مالی، و مواجهه با مدعیان دروغین نیابت ایفا می‌کرد.بررسی انتقادی خوانش هایز نیز نشان می‌دهد که هرچند تأکید وی بر ابعاد نهادی و اجتماعی این پدیده برای فهم تاریخی آن اهمیت دارد، اما تقلیل مسئله مشروعیت به سازوکارهای نهادی، بدون توجه به مبنای کلامی امامت، تصویری کامل از کارکرد و معنای نهاد وکالت در سنت امامیه به دست نمی‌دهد. </span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">The institution of <i>wik</i></span></span></span><i><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;Calibri&quot;,sans-serif">ā</span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">la</span></span></span></i> <span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">(agency) represents one of the most pivotal organizational mechanisms in Imami Shi</span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">ʿ</span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">i history, emerging under the political pressures of the Abbasid caliphate and the geographical dispersion of Shi</span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;Calibri&quot;,sans-serif">ʿ</span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">i communities, and reaching its zenith during the Lesser Occultation (<i>ghaybat al-</i></span></span></span><i><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;Calibri&quot;,sans-serif">ṣ</span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">ughr</span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;Calibri&quot;,sans-serif">ā</span></span></span></i><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">). </span></span></span><span style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:&quot;B Lotus&quot;">Adopting a historical-critical approach, this study examines the political functions of this institution and offers a critical assessment of Edmund Hayes&rsquo;s reading, which reduces legitimacy to institutional functionality. The central problem is to explain the relationship between the theological foundation of legitimacy (the doctrine of imamate) and the historical mechanisms of exercising authority (the agency network). The findings reveal that the agency network, beyond communicative and financial roles, played a pivotal part in organizing the Imam-community relationship, managing religious affairs, and confronting false claimants. The critique of Hayes&rsquo;s interpretation demonstrates that while his emphasis on institutional dimensions is analytically valuable, reducing legitimacy to institutional mechanisms while neglecting the theological basis of imamate yields an incomplete picture. The agency institution was not an autonomous producer of legitimacy but rather a historical conduit for the realization of the Imam&rsquo;s authority during the Occultation</span></span></span> واژگان کلیدی: نهاد وکالت, غیبت صغری, کارکردهای سیاسی, مرجعیت امام, ادموند هایز. واژگان کلیدی: نهاد وکالت, غیبت صغری, کارکردهای سیاسی, مرجعیت امام, ادمون هایز. 0 0 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1287-1&slc_lang=fa&sid=1 zahra moradipoor زهرا مرادی پور z.setareh.1402@gmail.com 10031947532846006892 10031947532846006892 No Lecturer at Ilam University دانشجوی دکتری دانشگاه ایلام mahdi akbarnejad مهدی اکبرنژاد M-akbarnezhad@ilam.ac.ir 10031947532846006893 10031947532846006893 Yes هیات علمی استاد دانشگاه ایلام sayed Mohammsd reza Hosseininia سید محمد رضا حسینی نیا m.hoseininia@ilam.ac.ir 10031947532846006894 10031947532846006894 No Facul of Ilam University هیات علمی