fa مفهوم قیاس در گفتمان قیامت الموت با تأکید بر دیوان قائمیات تاریخ اسلام/میان رشته ای Islamic History/ Interdisciplinary History پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span lang="AR-SA" style="font-size:14.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چکیده<br> این مقاله به بررسی مفهوم &laquo;قیاس&raquo; در اندیشه اسماعیلیه، با تمرکز بر گفتمان دوره قیامت الموت و به‌ویژه در دیوان قائمیات حسن محمود کاتب می‌پردازد. در منظومه فکری اسماعیلی، قیاس به‌مثابه کاربرد عقل فردی و استدلال جزئی، به‌عنوان روشی نادرست و خطرناک در شناخت حقیقت الهی طرد شده است. یافته‌های این پژوهش که با روش تحلیل تاریخی-متنی انجام شده، نشان می‌دهد که اسماعیلیان، دستیابی به معرفت حقیقی را نه از طریق قیاس شخصی، بلکه تنها در پرتو &laquo;تعلیم معلم صادق&raquo; یا امام زمان ممکن می‌دانند.<br> <br> در دیوان قائمیات، این نقد در قالب مفاهیمی کلیدی مانند &laquo;قیاس خطا&raquo; و &laquo;طریق قیاس&raquo; تجلی یافته که سرچشمه ضلالت، مانع خودشناسی و امام‌شناسی، و نشانه پیروی از هوی و هوس معرفی می‌شوند. در مقابل، قائم قیامت به‌عنوان منبع نورانی و یگانه تعلیم‌دهنده حقیقی قرار دارد که رهایی از قیاسِ گمراه‌کننده را ممکن می‌سازد. بررسی تطبیقی با آرای اندیشمندانی چون ناصرخسرو، خواجه نصیرالدین طوسی و نزاری قهستانی، همسویی کامل این انگاره را در سنت اسماعیلی تأیید می‌کند.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This article examines the concept of <i>qiyās</i> (analogy) in Ismaili thought, focusing on the discourse of the Qiyāmat period of Alamūt, particularly as reflected in <i>Dīwān-i Qā&rsquo;imiyyāt</i> by Ḥasan Maḥmūd Kāteb. Within the Ismaili intellectual framework, <i>qiyās</i>&mdash;as the use of individual reason and partial inference&mdash;is rejected as an erroneous and perilous method for attaining divine truth. The findings of this study, based on a historical-textual analytical method, reveal that the Ismailis considered true knowledge attainable not through personal reasoning, but solely through the guidance of the &ldquo;truthful teacher&rdquo; (<i>mu&lsquo;allim-i ṣādiq</i>), namely the Imam of the time. In <i>Dīwān-i Qā&rsquo;imiyyāt</i>, this critique is manifested through key notions such as &ldquo;false analogy&rdquo; (<i>qiyās-i khaṭā</i>) and &ldquo;the path of analogy&rdquo; (<i>ṭarīq-i qiyās</i>), which are portrayed as sources of deviation, obstacles to self-knowledge and recognition of the Imam, and signs of submission to passion and desire. In contrast, the <i>Qā&rsquo;im al-Qiyāmat</i> is depicted as the luminous source and the sole true instructor whose guidance enables liberation from the misleading <i>qiyās</i>. A comparative examination with the views of thinkers such as Nāṣir-i Khusraw, Khwāja Naṣīr al-Dīn Ṭūsī, and Nazārī-i Qohestānī confirms the full consistency of this idea within the Ismaili tradition. </span></span></span> قیاس, قیامت الموت, اسماعیلیه, دیوان قائمیات, حسن محمود کاتب. Qiyās (Analogy), Qiyāmat of Alamūt, Ismailism, Dīwān-i Qā’imiyyāt, Ḥasan Maḥmūd Kāteb 0 0 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1241-1&slc_lang=fa&sid=1 Rim Fattoum ریم فطوم reemft6@gmail.com 10031947532846006740 10031947532846006740 No Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی Mansour Pirani منصور پیرانی m_pirani@sbu.ac.ir 10031947532846006741 10031947532846006741 Yes Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی