Historical Studies of Islam

fa نحوه بازنماییِ مسئله اسلام و تشیع در روزنامه های فارسی زبان مصر(حکمت، کمال و چهره نما) با تأکید بر تأثیر شرایط مصر The Representation of Islam and Shi’ism in Persian-Language Newspapers in Egypt (Hekmat, Kamal, and Chehreh-Nama) With an Emphasis on the Influence of Egypt’s Conditions تاریخ ایران/ تاریخ معاصر History of Iran / Contemporary History پژوهشي Research <a name="_Hlk202049359">در عصر قاجار، روزنامه های حکمت، کمال و چهرهنما از جمله جرایدی بودند که توسط متجددان</a> ایرانی در مصر منتشر می‌شدند. مسئلۀ پژوهش حاضر کوشش برای فهم تأثیرات شرایط سیاسی و فرهنگی محیط های جغرافیایی مصر، عثمانی و ایران بر چگونگی مواجهۀ این روزنامه نگاران شیعه‌مذهب ایرانی تبار با مسئلۀ دین و مذهب است. بر این اساس، پرسش تحقیق حاضر آن است که: در بازنمایی مسئلۀ اسلام و تشیع در روزنامه های فارسی‌زبان مصر (حکمت، کمال و چهره‌نما) در دورۀ پیشامشروطه (1324ق/ 1285ش/1906م)، چه تفاوتها و شباهتهایی دیده می شود و چرا اینگونه خاص بود؟ نتیجۀ این بررسی که با رویکرد توصیفی - تحلیلی انجام شد، حاکی از آن است که تحت تأثیر فشار فزایندۀ اروپا و روسیه و رشد اندیشۀ پاناسلامیسم و نوگراییِ اسلامی، به‌ویژه عقاید عبده در مصر، مدیران سه روزنامه عالم اسلام را جهان وطن خویش و مذهب شیعه را یک جزء از این پیکره تصور می‌کردند. آنان به منظور رفع ضعف این جهان وطن، «توجه مجدد به دین اسلام»، «اتحاد دول اسلامی»، «علم و آموزش» و «توسعۀ صنعت و اقتصاد» را به عنوان عوامل «ترقی» در نظر گرفتند. مدیران این جراید به نفع ضرورت هدف «اتحاد» در برابر دول مسیحی، جهد بلیغی کردند که بر فرقه گرایی سنی و شیعی معاصرشان فائق آیند.   During the Qajar era, some newspapers such as Hekmat, Kamal, and Chehreh-Nama were among the journals published by Iranian modernists in Egypt. The present research seeks to understand the impact of the political and cultural conditions of the geographical environment of Egypt, the Ottoman Empire, and Iran on how these Iranian-born Shi’a journalists confronted the issue of religion and denomination. Accordingly, the primary research question addressed herein is: What similarities and differences are observed in the representation of Islam and Shi’ism in the Persian-language newspapers of Egypt (Hekmat, Kamal, and Chehreh-Nama) during the pre-Constitutional period (1906 AD), and what were the underlying reasons for this? The results of this descriptive-analytical study indicate that under the influence of increasing pressure from Europe and Russia, as well as the rise of Pan-Islamist thought and Islamic modernism—particularly the ideas of Abduh in Egypt—the editors of these three newspapers perceived the world of Islam as their homeland and viewed the Shi’a denomination as an integral part of this entity. In an effort to address the weaknesses of this "homeland," they identified a "renewed focus on Islam," "unity of Islamic states," "science and education," and "the development of industry and economy" as the key factors of "progress." Consequently, the editors of these journals made strenuous efforts to overcome the contemporary Sunni-Shi’a sectarianism, driven by the necessity of achieving "unity" against Christian states.   روزنامه عصر قاجار, حکمت, کمال, چهره‌نما, اسلام, شیعه Qajar-era newspapers, Hekmat, Kamal, Chehreh-Nama, Islam, Shi’ism. 7 41 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-569-4&slc_lang=fa&sid=1 Azra Irandoost عذرا ایران دوست ozrairandoost6@gmail.com 10031947532846006725 10031947532846006725 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Maryam Azizian مریم عزیزیان maryamazizian@um.ac.ir 10031947532846006726 10031947532846006726 Yes Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Abbas Sarafrazi عباس سرافرازی ab.sarafrazi@um.ac.ir 10031947532846006727 10031947532846006727 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد