Historical Studies of Islam

fa ساختار درونی نهاد دارالانشاء سلطنتی صفویان (907-1135ق / 1499-1722م) The Internal Structure of the Royal Dar al-Insha of the Safavids (907-1135 AH / 1499-1722 AD) ایران دوره صفوی Iran History of Safavid Period پژوهشي Research یکی از مهم‌ترین پیامدهای حکومت صفوی در اوایل سدۀ دهم، یکپارچه‌سازی سرزمینی و بازگشت به مرزهای عصر ساسانی بود. به سخن دیگر، گذار از وضعیت «ملوک طوایف» به «ممالک محروسه ایران» عمده‌ترین دستاورد عصر صفوی به شمار می‌رفت. به دنبال این وضعیت، نهادهای دیوانی از جمله نهاد دارالانشاء سلطنتی نیز خود را با جغرافیای پهناور جدید منطبق کردند. جستار پیش رو بر آن است تا با رهیافتی تاریخی- تحلیلی و با تمرکز بر ساختار درونی نهاد دارالانشاء، به این مسئله بپردازد که این یکپارچه‌سازی سرزمینی همراه با جغرافیای پهناور ایران و تمرکز قدرت و اقتدار در مرکز حکومت، چه تأثیری بر مناصب دیوانی و به‌ویژه بر نهاد دارالانشاء بر جای نهاد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در این وضعیت تازه، افزون بر دگرگونی‌هایی که در نهاد دارالانشاء روی داده بود،  شماری از مناصب تازه نیز پدیدار شدند که بیش از آنکه دیوانی یا درباری بوده باشند، در سرشت خود دارای بارِ سرزمینی و منطبق بر جغرافیای پهناور ایران آن روز بودند.    One of the most significant consequences of the Safavid rule at the beginning of the 10th century AH (circa 15th-16th century AD) was territorial integration and a return to the borders of the Sasanid era. In other words, the transition from the state of “Muluk al-Tawaif” (Petty Kings) to “Mamalek-e Mahruse-ye Iran” (Protected States of Iran) was the most prominent achievement of the Safavid era. Following this circumistances, the administrative institutions, including the Royal Dar al-Insha (Bureau of Composition), adapted themselves to the new vast geography. This paper aims to address, with a historical-analytical approach and focusing on the internal structure of the Dar al-Insha institution, the impact of this territorial integration, along with the vast geography of Iran and the concentration of power and authority in the center of government, on the official positions, especially on the Dar al-Insha institution. The findings indicate that in this new situation, in addition to the transformations that occurred within the Dar al-Insha, a number of new positions also emerged, which were more territorial in nature and aligned with the vast geography of Iran at that time, rather than being purely administrative or courtly. انشاء ممالک, دارالانشاء سلطنتی صفویان, دارالانشاء مرکزی صفویان, دیوانسالاری صفویان Esnah-e-Mamlak, Munshi al-Mamlak, Central Secretariat, Iran's Protected Countries (Mamalek-e Mahrouse-ye Iran) 111 132 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-642-4&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hossein Soleymani محمدحسین سلیمانی M.Soleymani@umz.ac.ir 10031947532846006739 0009-0004-1938-3213 Yes Assistant Professor, Department of History, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran استادیار گروه تاریخ دانشکده علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران