:: دوره 10، شماره 38 - ( مطالعات تاریخ اسلام 1397 ) ::
جلد 10 شماره 38 صفحات 7-44 برگشت به فهرست نسخه ها
عوامل جغرافیایی و سیاسی مؤثر بر مکان گزینی پایتخت ادریسیان در فاس
فاطمه جان احمدی، آرمیندخت امین
چکیده:   (544 مشاهده)
فاس یکی از مهمترین، متمایزترین و تأثیرگذارترین پایتخت­ها در گستره­ی تمدن اسلامی در مغرب الاقصی است که توسط ادریس‌بن‌ادریس‌بن‌عبدالله (213-187ق./ 828-803م) در میانه سال‌های 193-192 ق. تأسیس گردید. میزان تأثیرگذاری فرهنگی و تمدنی فاس در مغرب الاقصی معلول عواملی چند از جمله مکان­گزینی ژرفنگرانه و دقیق آن ‌می‌باشد. بر این اساس پژوهش پیش رو به بررسی علل و عوامل جغرافیایی و سیاسی  مؤثر بر این مکان­گزینی می­پردازد.  پژوهش به این نتیجه دست یافت که عوامل بازدارنده و تهدیدآفرین سیاسی و جغرافیایی در درون و بیرون قلمرو حاکمیتی ادریس دوم او را برآن داشت که پایتخت خود را از شهر تا اندازه­ای دور و غیرراهبردی ولیلی به عنوان مرکز سیاسی بربرهای اوربه در نزدیکی قلمرو امویان اندلس به  نقطه­ای مرکزی در قلب مغرب­الاقصی انتقال دهد. وی در این مکان­گزینی موفق شد علاوه بر فاصله گرفتن از مرکز رؤسای جاه­طلب قبیله اوربه و استقرار در پایتختی مستقل با ساختارو ماهیتی جدید و نیز مصونیت نسبی در مقابل حملات احتمالی امویان اندلس (422‌-138 ق.‌/‌756ـ1031 م)، با استقرار در میانی­ترین نقطه مغرب­الاقصی ضمن رصد مناطق مهم و استراتژیکی مغرب­الاقصی و مغرب­الاوسط و حرکات حکومت­های رقیب بنورستم (‌161- 296ق./ 778- 909م)و بنو‌مدرار(155-366ق./‌ 823‌ـ977 م)‌، بر بخش­هایی از اقیانوس­اطلس نیز نظارت داشته باشد. در این مکان­گزینی برخورداری از موقعیت ممتاز تجاری و سوق­الجیشی، موقعیت ممتاز زیست­محیطی و نیز مسائل دفاعی برای دستیابی به پایتختی ماندگار و تأثیرگذار در نظر گرفته شده بود.
 
واژه‌های کلیدی: ادریسیان، پایتخت، عوامل مؤثر بر مکان­گزینی، فاس، مغرب الاقصی، وَلیلَی
متن کامل [PDF 517 kb]   (217 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي تاریخ اسلام
دریافت: ۱۳۹۷/۱۰/۱ | پذیرش: ۱۳۹۷/۱۰/۱ | انتشار: ۱۳۹۷/۱۰/۱


XML   English Abstract   Print



دوره 10، شماره 38 - ( مطالعات تاریخ اسلام 1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها