fa تحلیل شبکه مفهومی «سیره» در عناوین کتب تاریخی تخصصي تاریخ اسلام Islamic History پژوهشي Research <span style="font-size:14pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" karim="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt">مفهوم &laquo;سیره&raquo; در تاریخ‌نگاری اسلامی در پیوند با اصطلاحات هم‌خانواده و درون یک شبکه مفهومی شکل گرفته است. مسئله اصلی پژوهش، کشف این شبکه و بازشناسی تمایزات دلالی سیره با مفاهیم پیرامونی در عناوین آثار سده‌های نخست تا پنجم هجری است. این پژوهش با رویکرد کاربردشناختی و تحلیل عنوان‌شناختی بر پایه فهارس متقدم، به بازخوانی عناوین آثار موجود و مفقود می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد واژگان &laquo;سیره&raquo;، &laquo;مغازی&raquo;، &laquo;سِیَر&raquo; و &laquo;تاریخ&raquo; مترادف‌های ساده نیستند، بلکه چهار گره مفهومیِ متمایز حول چهار کانونِ سوژه، کنش، هنجار و زمان را شکل می‌دهند. در این ساختار، &laquo;سیره&raquo; هسته کانونی شبکه با کارکرد سوژه‌محور و الگوسازی دینی است؛ &laquo;مغازی&raquo; کارکرد کنش‌محور با تمرکز بر رخدادهای جهادی دارد؛ &laquo;سِیَر&raquo; کارکرد هنجارمحور مبتنی بر روابط حقوقی و سیاسی را بازنمایی می‌کند؛ و &laquo;تاریخ&raquo; چارچوبی زمان‌محور و سال‌شمارانه ارائه می‌دهد. این تفکیک مفهومی نشان می‌دهد عناوین کتب صرفاً برچسب‌های توصیفی نبوده، بلکه بازتاب‌دهنده رویکرد معرفتی مؤلفان در طبقه‌بندی دانش تاریخی‌اند.</span></span></span></span></span></span> <p lang="en"></p> <p lang="en"><span style="font-size:14pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" karim="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-0.1pt"><span lang="EN" style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="letter-spacing:0pt">In Islamic historiography, the concept of <i>Sīrah</i> did not develop in isolation, but rather through intricate interactions within a conceptual network of cognate terms. The primary problem of this study is reconstructing this conceptual network and explicating the semantic distinctions of <i>Sīrah</i> in relation to neighboring terms within book titles from the first five Hijri centuries. Employing a pragmatic and title-based analytical approach grounded in early bibliographical indices (<i>fahāris</i>), this research investigates the titles of both extant and non-extant works. The findings demonstrate that <i>Sīrah</i>, <i>Maghāzī</i>, <i>Siyar</i>, and <i>Tārīkh</i> are not interchangeable synonyms, but represent four distinct conceptual nodes structured around four focal dimensions: subject, action, norm, and temporality. Within this matrix, <i>Sīrah</i> serves as the core node characterized by a subject-oriented function aimed at religious modeling; <i>Maghāzī</i> embodies an action-oriented function centered on military campaigns; <i>Siyar</i> fulfills a norm-oriented function rooted in legal, jurisdictional, and political relations; and <i>Tārīkh</i> provides a time-oriented, annalistic framework. Consequently, book titles in early Islamic scholarship operated not merely as descriptive labels, but as structured epistemological markers reflecting authors&rsquo; systematic categorization of historical knowledge.</span></span></span></span></span></span></span></p> شبکه معنایی, مفهوم‌شناسی, عنوان‌شناسی, سیره نبوی. semantic network, conceptual analysis, Prophetic sīra, sīra studies. 0 0 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-962-2&slc_lang=fa&sid=1 mahdi mardani golestani مهدی مردانی گلستانی mardani1400@gmail.com 10031947532846006933 10031947532846006933 Yes Institute of Islamic Sciences پژوهشکده علوم اسلامی رضوی بنیاد پژوهشهای اسلامی