fa طراز کتیبه‌های حکومتی بر پهنه پارچه در خدمت ایدئولوژی خلافت فاطمی تاریخ تمدن اسلامی History of Islamic Civilization پژوهشي Research <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">دوره خلافت فاطمی (۲۹۷</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&ndash;</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">۵۶۷ ه&zwj;.ق) یکی از درخشان‌ترین ادوار تمدن، فرهنگ و هنر اسلامی به‌ویژه در حوزه نساجی به شمار می‌رود. در این عصر، با برنامه‌ریزی هدفمند و سازمان‌یافته، انواع پارچه‌های دیوانی، خلعت‌های رسمی، پوشش‌های سلطنتی و اسناد حکومتی تولید شد که طراز به‌سرعت به جایگاه والایی به‌عنوان بستری ایده‌آل برای نمایش قدرت سیاسی و باورهای دینی دست یافت. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&ndash;</span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">تاریخی به بررسی ساختار، محتوا و کارکرد نمادین کتیبه‌های حکومتی</span></span> <span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:14.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">نقش بسته بر طرازهای پارچه‌ای می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که هنرمندان دارالطرازهای سلطنتی، با اتکا بر مهارت‌های فنی و با بهره‌گیری از مضامین دینی فضای پارچه را به رسانه‌ای مؤثر برای ترویج اسلام و فرهنگ تشیع تبدیل کرده‌اند. این عناصر در کنار هم، تعاملی پویا میان مذهب، سیاست و زیبایی پدید آوردند و توازنی ماندگار و معنادار میان نظم الهیاتی و سیاسی برقرار ساختند.</span></span> <span class="HwtZe" jsaction="mouseup:Sxi9L,BR6jm; mousedown:qjlr0e" jsname="jqKxS" lang="en"><span class="jCAhz ChMk0b" jsaction="agoMJf:PFBcW;MZfLnc:P7O7bd;nt4Alf:pvnm0e,pfE8Hb,PFBcW;B01qod:dJXsye;H1e5u:iXtTIf;lYIUJf:hij5Wb;tSpjdb:qAKMYb" jscontroller="BiTO4b" jsname="txFAF"><span class="ryNqvb" jsaction="click:PDNqTc,GFf3ac,qlVvte;contextmenu:Nqw7Te,QP7LD; mouseout:Nqw7Te; mouseover:PDNqTc,c2aHje" jsname="W297wb">The Fatimid Caliphate (297&ndash;567 AH) is considered one of the most brilliant periods of Islamic civilization, culture, and art, especially in the field of textiles.</span></span> <span class="jCAhz ChMk0b" jsaction="agoMJf:PFBcW;MZfLnc:P7O7bd;nt4Alf:pvnm0e,pfE8Hb,PFBcW;B01qod:dJXsye;H1e5u:iXtTIf;lYIUJf:hij5Wb;tSpjdb:qAKMYb" jscontroller="BiTO4b" jsname="txFAF"><span class="ryNqvb" jsaction="click:PDNqTc,GFf3ac,qlVvte;contextmenu:Nqw7Te,QP7LD; mouseout:Nqw7Te; mouseover:PDNqTc,c2aHje" jsname="W297wb">In this era, with purposeful and organized planning, various types of court fabrics, official robes, royal garments, and government documents were produced, and the textile quickly achieved a high status as an ideal platform for displaying political power and religious beliefs.</span></span> <span class="jCAhz ChMk0b" jsaction="agoMJf:PFBcW;MZfLnc:P7O7bd;nt4Alf:pvnm0e,pfE8Hb,PFBcW;B01qod:dJXsye;H1e5u:iXtTIf;lYIUJf:hij5Wb;tSpjdb:qAKMYb" jscontroller="BiTO4b" jsname="txFAF"><span class="ryNqvb" jsaction="click:PDNqTc,GFf3ac,qlVvte;contextmenu:Nqw7Te,QP7LD; mouseout:Nqw7Te; mouseover:PDNqTc,c2aHje" jsname="W297wb">The present study examines the structure, content, and symbolic function of government inscriptions engraved on textile textiles with an analytical-historical approach.</span></span> <span class="jCAhz ChMk0b" jsaction="agoMJf:PFBcW;MZfLnc:P7O7bd;nt4Alf:pvnm0e,pfE8Hb,PFBcW;B01qod:dJXsye;H1e5u:iXtTIf;lYIUJf:hij5Wb;tSpjdb:qAKMYb" jscontroller="BiTO4b" jsname="txFAF"><span class="ryNqvb" jsaction="click:PDNqTc,GFf3ac,qlVvte;contextmenu:Nqw7Te,QP7LD; mouseout:Nqw7Te; mouseover:PDNqTc,c2aHje" jsname="W297wb">The results show that the artists of the royal textile workshops, relying on technical skills and utilizing religious themes, transformed the textile space into an effective medium for promoting Islam and Shiite culture.</span></span> <span class="jCAhz ChMk0b" jsaction="agoMJf:PFBcW;MZfLnc:P7O7bd;nt4Alf:pvnm0e,pfE8Hb,PFBcW;B01qod:dJXsye;H1e5u:iXtTIf;lYIUJf:hij5Wb;tSpjdb:qAKMYb" jscontroller="BiTO4b" jsname="txFAF"><span class="ryNqvb" jsaction="click:PDNqTc,GFf3ac,qlVvte;contextmenu:Nqw7Te,QP7LD; mouseout:Nqw7Te; mouseover:PDNqTc,c2aHje" jsname="W297wb">Together, these elements created a dynamic interaction between religion, politics, and beauty, and established a lasting and meaningful balance between theological and political order.</span></span></span> واژگان کلیدی: طراز, کتیبه حکومتی, خلافت فاطمی, تبلیغ دینی, هنر نساجی, ایدئولوژی دینی. Keywords: style, government inscription, Fatimid Caliphate, religious propaganda, textile art, religious ideology. 0 0 http://journal.pte.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1269-1&slc_lang=fa&sid=1 SEYEDMOHSEN SHARIFI سیدمحسن شربفی mohsen.sharifi@qom.ac.ir 10031947532846006813 10031947532846006813 Yes University of Qom دانشگاه قم ZAHRA BEIZAEI زهرا بیضایی zahra.bezaei@iau.ac.ir 10031947532846006814 10031947532846006814 No university of qom دانشگاه ازاد قم